SanteLOGie

Tachtig jaar geschiedenis

Het was vanmorgen min 13 hier, en dan denk je als vanzelf terug aan december 1929. Niet dat het toen bijzonder koud was, al vroor het dat het kraakte op de negentiende van die maand, vandaag precies tachtig jaar geleden. Dat plachten althans mijn ouders later te vertellen: op die dag trouwden ze op het stadhuis van Nijmegen. Wat heet kraken: het was in de Bilt die morgen min 6.1 en het waaide nauwelijks, maar goed, warm is natuurlijk anders.

Tachtig jaar, ‘t is of je een emmer leeggooit, en ik heb een paar seconden nodig om me te realiseren dat ik die voor het grootste deel heb meegemaakt.

Hij was 26, zij 25, ze kenden elkaar een jaar of drie, vier. Hij was terrazzowerker, zij had diverse baantjes gehad, in de kunstzijdefabriek en als modiste. Hij moest geregeld op karwei, zat bijvoorbeeld enige maanden in een pension in de Van Ostadestraat in Amsterdam en stuurde vandaar liefdesbrieven aan mijn moeder in zijn prachtige handschrift en zijn onbeholpen Nederlands ('Ik lief jou zoveel‘), brieven die vrijelijk ter inzage lagen in het inmiddels met die brieven verdwenen huis aan de Thijmstraat in Nijmegen ─ ik herinner me dat wij als kinderen ze gniffelend lazen, hoe bestaat het dat je ouders elkaar liefdesbrieven schreven!

De trouwfoto is inmiddels in het onvindbare archief van de eeuwigheid verdwenen, maar gelukkig zie ik hem voor me: hij met een elegante grijze hoed op ─ hij was voor zijn tijd en zijn middelen een dandy ─ zijn elegante streepjessnorretje en die glimlach die ik me vooral van mijn broer herinner. Zij in iets wits en met dat schalkse lachje dat door haar officiële preutsheid heen schemerde.

Ze gingen diezelfde dag nog met de trein naar Parijs en vandaar naar het nietige dorpje Fanna in het uiterste Noord-Oosten van Italië, waar mijn vader geboren was en dat hij op zijn zeventiende had verlaten, en waar hij altijd heimwee naar zou blijven houden. Mijn moeder toonde de familie daar hoe de Nederlanders hun brood aten: met boter en beleg, hetgeen enige verwondering wekte. En ze leerde in de elf weken dat die de huwelijksreis duurde vloeiend Friulaans spreken.

Toen ze terugkwamen was ze in verwachting van mijn oudste zus, die eind november 1930 werd geboren en acht jaar enig kind bleef. Nee, wacht: in 1936 werd een meisje doodgeboren, Anneke ─ op mijn netvlies staat het beeld van mijn vader (dat beeld heb ik nooit echt gezien, dus) die met een klein wit kistje op de schouder naar het kerkhof achter de kerk van de Heilige Antonius van Padua aan de Groenestraat in Nijmegen liep, waar het in ongewijde grond werd begraven. Een mooi staaltje van de hardvochtigheid van de roomsche kerk. Ik denk dat bij het horen van dat verhaal de kiem werd gelegd voor mijn afkeer van godsdienst in het algemeen en de roomsche in het bijzonder.

Twee jaar later werd ik geboren. Nog geen vijf pond, een mager, paars geval dat niet wilde huilen, niet erg levensvatbaar leek en dus haastig gedoopt werd door de aanwezige huisarts ─ ik zou niet in ongewijde grond terecht komen. Huilen wil ik nog altijd niet, schreeuwen kan ik prima en ik weeg ruimschoots meer dan vijf pond. Dat paarse is er ook een beetje vanaf.

In 1941 werd mijn jongste zusje geboren en in 1944 mijn broer.

Tachtig jaar zijn verstreken. Alleen mijn zusje Lidia en ik zijn nog over van het avontuur dat op die negentiende december 1929 begon.

_________

hhBest

Dit zijn de dagen van het Dicteeuw

Jullie zijn gewaarschuwd: ik blijf Balkenendenorm gewoon met een hoofdletter schrijven, als ik het woord nog ooit gebruik, wat niet waarschijnlijk is, want mijn hoop ooit nog in de buurt van 167.000 euro per jaar te komen is vervlogen ─ de laatste kans was die enorme wietplantage, maar dan blijk je ineens heel ordinaire leveranciers, medekwekers en vooral afnemers te hebben, dat is zelfs mij te gortig. Maar die norm, die moet gewoon met een hoofdletter. Het gezond verstand overrulet hiermee Het Groene èn Het Witte boekje ─ kijken jullie nog eens goed naar die Vlaamse man met dat sikje die over het Groene gaat: daar móet het een en ander aan rammelen.

Een paar jaar geleden heb ik bedacht dat elk jaar over het Groot Dictee der Nederlandsche Taal schrijven heel saai zou worden. Samenvattend: ooit haalde ik twaalf fouten, maar de nieuwe spelling heeft aan die trend een halt toegeroepen en ik heb ooit met het schaamrood op de kaken 28 keer moeten afvinken. Meestal zat ik net boven de twintig.

Maar aandacht besteden aan de twintigste keer, daar kon ik niet aan ontkomen. Ik heb trouwens niet alle twintig keren meegedaan, door drukke bezigheden elders.

Het hoge woord moet er maar uit: ik had gisteren achttien fouten. Het was een mooie tekst van Gerrit Komrij, al had hij mij en vele anderen te grazen met ‘Bommelskonten‘, een fictieve plaatsnaam die verwant is aan Sint Juttemis, en of dat met hoofdletters geschreven moet worden, daar ben ik al eens ingestonken bij een vorig dictee.

En voor de rest natuurlijk inderdaad die hoofdletters, hoogst onlogisch toegepast ─ Komrij dreef er ter plekke de spot mee ─ aaneenschrijven (volgens mij is ‘aaneen schrijven‘ beter) en al of niet koppeltekens. Evident fout was Tweede Kamerlid, daar móet een koppelteken tussen, want anders ga je je afvragen: en hoe staat het dan met het Derde, Vierde en Vijfde Kamerlid?

Wat ik in ieder geval merk: dat de bestaande, voor een deel absurde regels, toch van buiten te leren vallen.

Ooit haal ik nog eens nul fouten. Over een jaar of vijftien, als die Vlaamse meneer van Het Groene Boekje en meneer Alzheimer me voor die tijd niet inhalen.

Dus nu over op de sneeuw. Daarover kan ik kort zijn: welke sneeuw?

_________

hhBest

Antitelefoonterrorisme

Zo. De ordinair geelblauwe dubbeldekker zoeft door het Limburgse land, de zon komt links op boven de wit berijpte bossen en dreven, eens kijken wie er allemaal al op zijn, zodat ik door middel van modern telefonisch contact hun en mijn werk op de rails kan zetten. (Waarom zijn Nederlandse treinen zo ordinair geschilderd? Waarom niet gewoon wit, of donkerblauw, of zilver? Ze verpesten het winterlandschap.)

Ik zit in een eersteklas rijtuig ─ niet verkeerd begrijpen: dat is in dit geval een rijtuig waarvoor je het eersteklastarief betaalt ─ en ik heb een reis van drie uur voor de boeg. Het is een lang compartiment waarin zich, zo te zien, ongeveer zeven mensen bevinden; de dichtstbijzijnde zit drie stoelen voor me, verborgen door een hoge rugleuning.

De agenda opengeklapt bij de ‘to do‘lijst en de telefoon gepakt, met het voornemen zacht sprekend enkele afspraken voor de komende week vast te leggen. Zacht sprekend omdat ik vind dat niemand iets te maken heeft met wat ik in de telefoon zeg.

Ik heb nog nauwelijks drie zinnen gesproken, het oog beurtelings gericht op de voorbijschuivende kerstkaart en de agenda, als ik ineens een barse stem hoor, vlak naast me. ‘Wilt u dat telefoongesprek dáár voortzetten,‘ zegt de man die hoort bij die stem. ‘Zo kan ik niet lezen.' En hij toont mij zijn boek.

Omdat ik iemand aan de telefoon heb en het gesprek nog niet afgelopen is, reageer ik helaas niet buitengewoon adequaat. Ik kijk om en zie dat ‘dáár‘ heel ver weg moet zijn, want achter ‘me strekt het tweedeklasdeel van het rijtuig zich uit, en aldaar dus geen soelaas. Dus ik mompel iets van ‘Eh, ja, nee, ik…‘ De man is weer weg, naar zijn stoel een eind voor me. Ik mompel in de telefoon een excuus en iets van ‘ik bel later nog wel eens,‘ en sluit het gesprek af.

En bedenk vervolgens dat ik hier te maken heb met het contraterrorisme. De mensen die zich in allerlei vormen beklagen over het feit dat iemand in de trein telefoneert, zijn overgegaan tot handelend optreden. Als ik daar had gezeten en in gesprek was geweest met een reisgenoot, had de man dan ook geklaagd? Dan was er zelfs luider gesproken en hard gelachen, zoals ik sinds het vertrek van de trein al hoor vanuit de tweede klas. Af en toe klinkt daar zelfs verontrustend gebonk.

Langzaam wordt mijn esprit d‘escalier wakker. In mij duiken zinnen op als ‘Flikker op, lul, met je kinderboek, ik telefoneer zo veel ik wil, dit is geen stiltecoupé, telefoneren in de trein is niet verboden, dus opzouten. Als je niet oppast kom ik vlak naast je zitten. Eikel.'

Maar nee. De lol is een beetje van het kerstlandschap af, ik besluit mijn agenda bij te werken na aankomst in Den Haag, alles doordat ik helemaal van mijn apropos ben gebracht door zo‘n lompe zak.

‘Conducteur, kunt u die man uit de trein zetten? Hij is tegen de telefoon.'

_______

hhBest

Juist omdat hij een oude man is

Twitteraar EdgeOfEurope, een dwarse Nederlander en collega die in Calabrië woont, had gisteren de ongetwijfeld origineelste reactie op de ‘aanslag‘ op Silvio Berlusconi: …Silvio is gewoon een man van 74jr, die mep je niet op zijn bek.

Ik vind het in het algemeen tamelijk ordinair om iemand iets in het gezicht te gooien, laten we dat even voor de zekerheid vermelden. Maar bij iemand als Berlusconi, 74 jaar of niet, kunnen de vingers toch enorm gaan jeuken. Kort samengevat kun je immers vaststellen dat hij ervan verdacht wordt een charlatan te zijn, een oplichter, een flessentrekker, een fraudeur en een gevaar voor de democratie, die zich gesterkt voelt doordat figuren als Balkenende en andere Europese leiders hem de hand boven het hoofd houden.

In Milaan, de meest ‘Europese‘ stad van Italië (wellicht op Turijn en Triest na) daar gebeuren dat soort dingen. Bij voorkeur laat op de zondagmiddag, als de zon al onder is en de opgewonden verslaggevers van de Italiaanse televisie in dikke jassen met nog dikkere dassen hun stand-ups doen. Hoe ver is het Piazza Duomo verwijderd van de Piazzale Loreto?

Een kilometer of vier. Milaan is van oudsher een stad van socialistische arbeiders, maar ook van gezeten bourgeoisie, de kern van de partij van Berlusconi. Die tegenstelling, die werd door iedereen meteen aangevoeld. De man die wegens de aanslag op Berlusconi werd aangehouden, Massimo Tartaglia, bleek al snel gek, maar ook werd steevast vermeld dat hij afkomstig was uit een familie die traditioneel links stemt.

Gek of niet, maar een geniale inval was het wel, om zo‘n afzichtelijk beeldje van gietaluminium te pakken, voorstellende de Dom van Milaan, en daarmee de Italiaanse premier te lijf te gaan. Ik bedoel, met de Eiffeltoren zou het ook wel gaan, maar met de Dom van Milaan, dat is een Stalinorgel onder de handwapens, met al die scherpe torentjes ─ wie in predestinatie gelooft ziet zich de bouwmeesters, die zevenhonderd jaar aan de Dom bouwden, al verkneukelen op deze toekomstige bestemming.

Hoe nu verder? Berlusconi zal er ongetwijfeld maximaal profijt van trekken, het zou wel eens een geschenk uit de hemel kunnen blijken. Hoogstens zal hij een tijdje buiten beeld blijven: hij is een enorme ijdeltuit, (‘ik ben nu eenmaal een knappe man, geliefd bij de dames‘) en wie zijn neus schendt, schendt zijn aangezicht. Om na kostbare plastische chirurgie des te glimmender en jonger dan ooit, te voorschijn te komen.

Het hele geval zal hem sterken in het voornemen nog éénmaal een volksstemming over zichzelf te organiseren. Afgelopen week nog deed hij een giftige uitval naar zo ongeveer alle organen van de Italiaanse staat, onder wie de president Giorgio Napoletano, want hij staat steeds meer alleen. Ergens las ik dat hij ‘met één been in de gevangenis‘ staat.

Als iemand deze ‘aanslag‘ goed uitkomt, dan is het Berlusconi wel. Juist omdat hij een oude man is, zal hij veel sympathie oogsten van Italianen die vooral empathisch zijn als ze met andermans leed geconfronteerd worden. En een man op wie iedereen stemt, wie zal die in de bak durven gooien?

_________

hhBest

Had iedereen maar opgelet op school

Even paar dingetjes van gisteren. In het programma Wegmisbruikers betrapt de politiepatrouille een man in een Jaguar (in Wassenaar) tweemaal op rijden door rood licht, rechts inhalen, te hard rijden en bumperkleven. De man mag de opname daarvan zien, en voorziet die van commentaar. ‘Bumperkleven? Ik heb winterbanden, die remmen goed. Ben u wel eens in Zweden geweest? Kom ik geregeld. Over remmen gesproken. Rechts inhalen? Maar die man die bleef de hele tijd links rijden, ik moest wel. Te hard gereden? Ja, maar ju snapt toch ook wel dat je niet kunt inhalen als je niet wat harder rijdt. Rood licht? Nou, het was net oranje. (De tweede keer ramde hij bijna de auto‘s die van links kwamen en al een poosje groen hadden.) De man is zich van geen schuld bewust, hij is een superieure chauffeur en hij gaat er eens goed voor zitten om de bedremmelde politieman eindelijk eens voor te houden hoe je omgaat met iemand die zich een Jaguar kan veroorloven. Daardoor weet hij sommige dingen veel beter dan de professionele man. Sommige natuurwetten gelden immers voor hem niet. ‘s Avonds heeft hij op de VVD-clubavond groot succes met zijn overwinning.

Overdag gisteren een beetje surfen op internet. Ik kom terecht bij de klimaatsceptici. De column van iemand die schrijft: ‘Hoe kan CO2 slecht zijn? Het is de basis van alle plantaardig en dierlijk leven!' Ik moet op dat moment denken aan de griepsceptici van een paar weken geleden ─ en die spoorloos verdwenen zijn ─ die zich voor geen goud lieten volspuiten met kwik. In dat laatste geval ging het om een conserveermiddel in het vaccin, een chemische verbinding waar een minieme hoeveelheid kwik bij betrokken was en in die verbinding onschadelijk en bovendien binnen 24 uur uitgescheiden op het toilet.

Heeft het zin om zo iemand voor te houden dat CO2 dus niet de basis is van het leven, maar een gas dat je uitademt; de betrokkene had even niet in de gaten dat koolstof, inderdaad de basis van alle leven, iets anders is dan kooldioxyde, er zijn tienduizenden chemische stoffen op basis van koolstof die min of meer zwaar giftig zijn, te beginnen met CO, ook bekend als koolmonoxyde of kolendamp.

Triomfantelijk wijzen de sceptici op de fraude die klimatologen plegen om hun gelijk te halen. Ze hebben in één ‘geheime‘ e-mail ontdekt dat de deskundigen iets hebben ‘verborgen‘, zie je wel: fraude! Dat het verbergen betrekking had op het weglaten uit onderzoeksresultaten van gegevens over boomringvorming die in de jaren zeventig waren verstoord als gevolg van zure regen, waardoor die boomringvorming niet meer functioneerde als ‘thermometer‘ voor de temperatuurstijging, zo ver hadden de sceptici niet doorgelezen in die mail. Er was iets verborgen, zie je wel: fraude! Er is niets aan de hand met klimaat! We geven nog eens gas!!

Een simpel ander voorbeeld waaruit blijkt dat je als leek moet uitkijken als je je in ingewikkelde discussies begeeft met mensen die ervoor hebben doorgeleerd: je hebt buikpijn en je darmen worden onderzocht. Als leek ben je geneigd juichend op te springen en zingend en dansend het spreekuur te verlaten als de dokter zegt dat de uitslag ‘positief‘ is ─ maar helaas gebruikt de dokter de woorden positief en negatief precies omgekeerd als jij: je hebt wel degelijk darmkanker. Hoop liever op negatief.

Wat ik maar wil zeggen: als iedereen een beetje beter las en bij voorkeur ook op school een beetje had opgelet, dan hadden we niet dag in dag uit al die onzindiscussies door lui die van toeten noch blazen weten maar wel enorm hard schreeuwen.

Een beetje té hard, vind ik persoonlijk.

_________

hhBest

De omgekeerde wereld draait door

De verslaggever vroeg zich af wat dan toch wèl de consequenties moesten zijn van de chaos die ontstond op 22 augustus op het strand van Hoek van Holland, culminerend in een politiemacht die dusdanig door het oprukkend geteisem in het nauw was gebracht, dat er niets anders overbleef dan gericht schieten. Wie moest daarvoor boeten? Het was duidelijk dat hij door de redactie van Radio 1 was uitgestuurd met de opdracht: ‘vind iemand die ronduit wil zeggen dat burgemeester Aboutaleb van Rotterdam moet aftreden‘, maar helaas: de geïnterviewde hoogleraar terreurbestrijding (of zoiets) suggereerde wel een eind in de goede richting, maar echt zeggen dat Ahmed het veld moest ruimen, die kaart hield hij nog even voor de borst.

Beiden filosofeerden verder over het interessante onderwerp, ja hoor, de burgemeester had weliswaar om kwart over twaalf ‘s nachts nog gevraagd of hij persoonlijk te plaatse moest gaan, en toen de agenten hadden geroepen: nee joh, je loopt alleen maar in de weg, was hij maar gaan slapen of zoiets. ‘En pas de volgende dag, pas om ácht uur ‘s morgens, ging hij er over vergaderen,‘ zei de verslaggever . ‘Ja,‘ zei de professor, ‘dat is allemaal wel ontoereikend en te laat.'

Iedereen had kunnen weten dat bij dit feest, zo ging de geleerde verder, de hooligans zouden toeslaan. De burgemeester had dus samen met de korpschef moeten zorgen dat er een peloton ME achter de hand gehouden werd. En dat was niet gebeurd, en dus moesten ze toch eigenlijk hangen, vond met name de verslaggever van Radio 1. Toen was ik thuis, en kon de autoradio uit ─ mij in verbijstering achterlatend.

Enigszins daas zat ik te bedenken welke enorme verandering in betekenis die het woord ‘feest‘ tijdens dat ene korte radio-interview had ondergaan. Een feest was vóór het gesprek iets leuks, waar de mensen naar mooie muziek luisterden, elkaar lachend moppen vertelden, op vriendschappelijke wijze een politiek meningsverschil uitdiscussieerden, de polonaise dansten en/of bij de flakkerende open haard, het glas cognac in de hand, over literatuur of film spraken.

Tijdens en na het gesprek was een feest iets dat altijd uit de hand liep, waar men elkaar met kapotte flessen te lijf ging, waar iedereen reikhalzend uitkeek naar het binnentreden van de hooligans, dood en verderf. Hoogtepunt van het feest: het bedreigen van de aanwezige politieagenten met de dood. Een feest bleek ook iets dat achteraf geëvalueerd moest worden en waar iedereen van moest leren, desnoods hardhandig. En met name dat laatste hadden Aboutaleb en Meijboom niet begrepen, terwijl het toch heel normaal en ook goed was dat feesten zo verliepen. Zo goed als dat het geen zin had naar een feest te gaan als je niet dronken en stoned was en van plan volledig los te gaan en je door de ME in elkaar te laten rammen. Die daarvoor dan de bak zou indraaien.

Ik hoor dat in een gemeente als Rotterdam 1700 van die feesten per jaar worden georganiseerd, dus dat gaat wat burgemeesters en korpschefs kosten.

Hier in het dorp wordt elk jaar een groot popfestival gehouden waar zestigduizend mensen op af komen. Er is aardig wat politie op de been, maar de ME is er al tientallen jaren niet aan te pas gekomen en iedereen, het publiek, de omstanders, de politie spreekt er schande van als iemand tijdens dat festival probeert een portemonnee te jatten.

Mag ook helemaal niet.

Mag ik intussen nog wel even informeren: zijn jullie helemaal gek geworden dat je meteen grijpt naar het vaste ritueel: het geteisem maakt er een zootje van en dús moet de burgemeester vertrekken?

___________

hhBest

Ik ben de beste politicus

Ik heb een beetje gezocht ─ niet al te fanatiek natuurlijk, vóór je het weet draait het op werken uit ─ maar niks gevonden: ik bedoel de criteria waardoor iemand aangemerkt kan worden als ‘beste‘ of ‘slechtste‘ politicus.

Dus begrijp ik natuurlijk ook niet waarom Mark Rutte door zijn mede-Kamerleden tot de beste politicus van 2009 is bevorderd. Omdat hij vrijwel onzichtbaar is geweest? Omdat hij, als hij zijn mond open deed, alleen maar Telegraafpraat liet ontsnappen? Of omdat hij stug vrijgezel is gebleven? Wat wij niet eens weten: misschien kun je met Mark wel het beste een smakelijk glas drinken in dat kroegje op het Buitenhof, wie zal het zeggen.

Zo hebben we ook al de verkiezing gehad van het meest sexy Kamerlid, en dan komen ze (in dit geval scholieren) aankakken met Marianne Thieme, die natuurlijk op zich geen remedie tegen de liefde is, zoals Agnes Kant of Mariette Hamer, maar waarom zien ze dan Femke Halsema over het hoofd? Of desnoods Fleur Agema? Die lijkt mij deskundig in SM.

Maar wat is nu het echte criterium voor ‘beste politicus‘? Volgens mij is dat de politicus met het meeste succes in de politiek, dat wil zeggen: wie heeft in het afgelopen jaar de meeste successen geboekt, bijvoorbeeld in termen van ‘virtuele zetelaantallen‘. Die vraag is gemakkelijk te beantwoorden: Weert Gilders met stip op één, met een veelbelovende runnerup in de persoon van Alexander Pechtold en Femke Halsema als derde.

Op die manier is Wouter Bos de slechtste politicus en Agnes Kant een veelbelovende tweede slechtste.

De slechtste politicus, daar heeft de Tweede Kamer zich ook nog aan gewaagd. Dat bleken, verrassing, Weert Gilders en Rita Verdonk te zijn. Ik vind dat Rita wel in een aparte categorie had kunnen worden ingedeeld die heet: ‘Politici die het langste op nul zetels staan‘. En waarom is Weert de slechtste? Ja, ik ben het daar wel mee eens, maar dan moet je wel vinden dat heruitvinding van de demagogie, introductie van straattaal in de politiek en misbruik van de politiek voor persoonlijk gewin de criteria moeten zijn. Als ik het goed heb begrepen zou Weert het daar wel eens niet mee eens kunnen zijn.

Zo blijf je maar aanmodderen. Het lijkt wel politiek.

________

hhBest

9 december, 08.09 uur

Wij dragen allemaal ons kruis

Wat beleven we toch interessante tijden. Terwijl de gezamenlijke pers zich enorme inspanningen getroost om de politieagenten die op het strand‘feest‘ van 22 augustus in Hoek van Holland effectief, zij het hardhandig de orde hebben gehandhaafd alsnog langdurig in het gevang te krijgen, ziet het CDA zijn pogingen stranden om de geitenboeren, die zijn natuurlijke achterban en stemvee vormen, uit de wind te houden. Vanmorgen nog voor achten konden we getuige zijn van de wijze waarop burgemeester Dieudonné Akkermans van Echt-Susteren ─ mijn kop eraf als dat geen CDA‘er is, want hij twittert, en eindigt elke tweet met een uitroepteken ─ zijn eigen straatje schoon wil vegen nu datzelfde stomme CDA heeft laten uitlekken hoeveel meer met Q-koorts besmette boerderijen er in Nederland zijn dan minister Gerda Verburg gisteren nog wilde toegeven. Waaronder dus een bedrijf in Echt-Susteren.

In al dat tumult valt het nauwelijks op dat er weer een geweldige rel in de maak is over de vraag wat mensen mogen aantrekken. Gisteren zag ik een Amsterdamse tramconducteur die per se een ketting met kruis er aan op de buitenkant van zijn verder wel conservatieve pak wil dragen. Zo te horen had hij beter Nederlands kunnen leren dan katholiek kunnen worden, maar ik kan me er toch wel iets bij voorstellen. Ikzelf heb ook wel eens een metalen sieraad aan een kettinkje om de hals gedragen, en dat kan in de winter gemeen koud aanvoelen, daar te midden van het welig kroezend borsthaar.

Waarmede we dan wel weer beland zijn in de discussie die neerkomt op de vraag: moet je je kruis óp of ónder je boerka dragen?

Persoonlijk ben ik van mening dat je je particuliere opvattingen misschien toch beter ónder je kleding kunt meedragen, hoewel ik het nog urgenter vind dat je die persoonlijke opvattingen ook verbaal níet onder woorden brengt. Ik ben namelijk nogal gauw gekwetst door andermans van de mijne afwijkende opvattingen.

Maar eigenlijk moet je toch zelf weten wat je doet; waarbij dan normale fatsoensgrenzen niet uit het oog verloren moeten worden. Zo houdt ikzelf mijn inmiddels tamelijk onsmakelijke jongenslichaam zo veel als enigszins mogelijk voor de buitenwereld verborgen, maar ik zou een verbod op peilloos diep décolleté voor dames niet toejuichen. Daarentegen zou ik wel willen verplichten piercings en tattoo‘s onzichtbaar te dragen omdat ik niet graag naar verminkingen kijk en veel tattoo‘s de toets van de kunstkritiek niet kunnen doorstaan.

Ben ik niet toegekomen aan de vraag of een kerstboom een religieus symbool is en dus een dennennaald in het oog van den allochtoonschen medemensch. Ik hoor van een school die daarom die boom niet heeft geplaatst. Dat gaat natuurlijk wel erg ver. Ik stel voor de boom wel te plaatsen, maar dan gehuld in een boerka, met op de kop een piek en om de nek een ketting met daaraan een ijzeren halve maan.

_______

hhBest

Trek de kop van de Kerstman eraf

De vermaledijde gewoonte om ‘s avonds nu eenmaal een poos televisie te kijken, daar word ik in december wel zwaar voor gestraft. En elke december weer eerder. We mogen nog van geluk spreken dat we Sinterklaas hebben, want daardoor ligt er toch een onneembare barrière in de nacht van 5 op 6 december. Was dat niet het geval, dan was het ook op de Nederlandse televisie het hele jaar Kerstmis, net als in Amerika ─ dat doen althans de soapseries vermoeden die wij hier te zien krijgen (en die we natuurlijk ook uit kunnen zetten).

Maar op 6 december, vermoedelijk al om één minuut over twaalf, komt hij er weer aandenderen, die colonne rode, zwaar verlichte vrachtwagens, stuk voor stuk met een te warm aangeklede kabouter aan het stuur. Dat rood en die lichtjes en die baard van de kabouter wijzen er natuurlijk op dat het ook in Nederland Kerstmis geworden, bijna drie weken voor de werkelijke datum, en dan opent zich een enorm valluik voor onze voeten waar we helaas doorheen zullen moeten vallen om op 2 januari weer eens aan een echt gezellig, dus grijs en saai jaar te beginnen. Ditmaal trouwens een jaartal dat we makkelijk kunnen onthouden.

En dan heb ik nog niet eens vermeld dat die vrachtwagens per stuk naar schatting dertig of veertig kubieke meter bevatten van het meest overschatte vocht uit de geschiedenis der Menschheid: Coca Cola. Ik ben geen amerikanofoob en een of twee keer per jaar wil ik best een glaasje cola hebben ─ ik heb zelf een unieke, naar onbewerkt eikenhout smakende cocktail uitgevonden: Grappa-Cola ─ maar een eerste vereiste is dan toch wel dat het minimaal 34 graden Celsius in de schaduw is.

Dus what-the-fuck doet dat ijskouwe drankje in december op mijn televisie? Als het per se moet omdat het nu eenmaal ‘the season‘ is, dan drink je glühwein en als je een beetje beschaafd bent warme chocolademelk, en helemaal mooi: cognac die sinds 1788 in de kelder van La Tour d‘Argent in Parijs heeft gelegen. Maar Coca of welke cola dan ook?

Het probleem gaat trouwens vanzelf over wanneer je bedenkt wat er de komende weken allemaal over ons uitgestort gaat worden. Dankzij het monopolie van de publieke omroep weten we dat gelukkig pas enkele dagen tevoren, maar de klap kom toch elk jaar weer onverwacht hard aan. En ik kan het je zo vertellen: Gremlins, Home Alone 1 t/m 34, Santa Claws, It‘s A Wonderful Life, Rudolf het Roodgeneusd Regendier, Robocop, The Silence of the Lambs, The Deer Hunter, How the Gringe Stole Christmas, Love Actually en natuurlijk A Christmas Carol. En nog veel en veel meer joh. En Paul de Leeuw, helemaal in zijn element, natuurlijk. En Freek de Jonge (Freudiaanse verschrijving: ik schreef ‘Feek de Jonge‘)

Dus ik wil een actie beginnen, ik wil een zender die uitsluitend opstijgende en landende vliegtuigen uitzendt, afgewisseld met dog fights met F16‘s, of Spitfires.

Nee, ander plan: de tv zolang op zolder en ik lees gewoon verder in de verzamelde novelles van Giovanni Verga. Die zijn van vóór 1922, ontstellend wijdlopig ─ ideaal materiaal om heerlijk bij in te dutten en pas wakker te worden tegen half maart.

Waarna wij zeker negen maanden genieten van het mooiste ter wereld: géén Kerstmis.

______

hhBest

Ik ben klimaatneutraal

Of ik ook iets met het klimaat heb. Rare vraag. Het klimaat heeft iets met mij. Ik weet precies wat er moet met het klimaat.

Ik schat dat 95 procent van het autorijden in de wereld overbodig is ─ op zondagmiddag effe naar het strand, uitwaaien, of een rondje op de Mergellandroute om een beetje uit te buiken. Misschien nog wel een hoger percentage van het vliegverkeer is onzin. Vier dagen naar Catania ─ geen willekeurig voorbeeld, ik heb net geboekt ─ om van de lente te proeven en te kijken hoe de Etna er bij ligt. Drie weken op het strand liggen in de Dominicaanse Republiek. Waar ligt die republiek? Weet ik veel. Ergens in Afrika?

Je kunt een huis, ook een groot huis, uitstekend verlichten met spaarlampjes van samen nog geen honderd Watt. Jawel, heel aardig allemaal, maar gloeilampen geven toch warmer en gezelliger licht. En wat scheelt het nou, op het energieverbruik in de wereld? Laat ze die lichten maar uitdoen in leegstaande kantoren.

Natuurlijk hebben we allemaal gemerkt dat het de afgelopen jaren gemiddeld steeds warmer is geworden. Maar ik heb op het ogenblik verdomd kouwe voeten.

Elektrische auto‘s, dat is natuurlijk de oplossing, dan kunnen we weer zonder gewetensbezwaren waarin tedere onderwerpen als ‘kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen‘ aan de orde komen. Ik zie daarbij heftige visioenen zoals in films over het einde der tijden. Maar ik zie ook tienduizenden windmolens die allemaal staan te draaien voor bezoeken aan woonboulevards en aan ver weg wonende kleinkinderen. Tot in lengte van jaren.

De sperzieboontjes in de supermarkt. Ja, die komen uit Peru of uit Senegal. Mooi dat we zo die mensen daar kunnen helpen. Niet eten dus? Ach nee, natuurlijk niet, maar bij die lamsbout zijn ze wel erg lekker. Nou weet je wat, voor deze keer. Dat vliegtuig met die boontjes vliegt toch, of ik deze opeet of niet.

Natuurlijk moet je geen vlees eten. Maar helemaal vegetariër worden, ik weet niet. Ik zelf vind eens in de drie maanden zo‘n onbeschofte T-bonesteak wel erg lekker, dat kan toch geen kwaad? Nee, ik wist niet dat ze om die koeien te voederen het regenwoud kappen, ik dacht eerlijk gezegd dat het regenwoud al gekapt wàs, en echt waar, voor dat ene biefstukje van mij?

Wat fantastisch hè, dat de literatuur groeit en bloeit, je kunt de boekhandel niet binnen komen of er ligt weer een heel nieuw assortiment op je te wachten, het water loopt me in de mond als ik er aan denk. En zo veel bomen zijn daar toch niet voor nodig? Laat ze De Telegraaf maar verbieden, dat scheelt enorm in het papierverbruik.

Ik lees dat de commentaarschrijvers van de kranten in de wereld ook denken dat we serieus iets met het klimaat moeten gaan doen. Ja, daar kom ik van onder de indruk, dat zelfs het Chinees Volksdagblad het ermee eens. Ik hoop wel dat er om dat commentaar na weken onderhandelen voor elkaar niet te krijgen, niet te veel gevlogen is ─ hoewel, die vliegtuigen gingen natuurlijk toch, met of zonder hoofdredacteuren.

Net zoals de vliegtuigen ook half leeg naar Kopenhagen zijn gevlogen, voor de klimaattop.

Het houden van de klimaattop is zo gezien een lichtend voorbeeld van klimaatneutraal vergaderen, niet dan?

________

hhBest

Een lied van verloren euforie

Behalve door de stroom filmsterren die sindsdien overleden zijn of een verweerde ouwe kop hebben gekregen was de film Raid on Entebbe, die ik gisteravond laat per ongeluk tegenkwam, niet buitengewoon opmerkelijk, een beetje knullig gemaakt zelfs, hij leek wel haastig in elkaar gezet. Toch onderscheidde hij zich door nóg een aspect: het was in feite een gedramatiseerde documentaire, naar verluidt nagenoeg waarheidsgetrouw, van de stunt van het Israëlische leger in de nacht van 3 op 4 juli 1976, waarbij het grootste deel van de gijzelaars levend werd gered van een vliegtuigkaping door een groep Palestijnen.

Levendig herinner ik me de euforie die zich van iedereen meester maakte toen op die ochtend van 4 juli, een snikhete dag, het nieuws bekend werd. Dat hadden die dekselse Israëli‘s toch maar mooi geflikt ─ voor velen betekende dat: dat hadden WIJ toch maar mooi geflikt. een schier ondenkbare operatie op duizenden kilometers van huis, hoe bestond het. We gingen nog net niet dansend de straat op, Hava nagilah zingend, zoals we wel gedaan hadden in 1967, tijdens en na de Zesdaagse Oorlog waarvan de uit militair oogpunt schitterende resultaten vandaag nog als een onwrikbare berg de oplossing van het conflict in het Midden-Oosten in de weg staan.

In 1967 stonden wij, in het veilige Holland, zó enorm achter Israël dat auto‘s die nog niet de bumpersticker met de tekst ‘Ik sta achter Israël‘ droegen, op de autoweg werden klem gereden en van de bestuurders op hoge toon rekenschap werd geëist.

Sindsdien is van alles veranderd. Ik denk dat nog altijd een krappe meerderheid van de Nederlanders desgevraagd achter Israël staat, maar vrijwel niemand doet dat onvoorwaardelijk. Soms zou ik wel weer eens zo‘n euforie willen meemaken, net als die met de val van de Muur en van Ceausescu.

Na Entebbe dachten we echt dat alleen de goddelijke Israëlische soldaten, met hun goddelijke premier Yitzjak Rabin aan het hoofd, werkelijk tot alles in staat waren, als vrolijke padvinders die gewoon heel handig waren, handiger dan die Palestijnen die niet zo goed platte knopen konden leggen en kampvuren bouwen van helemaal niks. En wij wisten dat dat kwam door de superioriteit van de westerse maatschappij, waarvan wij de verworvenheden ook nog graag met al die minder bedeelde grappenmakers wilden delen, als ze althans deden wat wij hen opdroegen, natuurlijk.

Amerikanen denken nog altijd zo, daarbij krachtig gesteund door JPB en Maxime.

Wat we aan ‘Entebbe‘ en latere kapingen overhielden waren de ongehoord strenge controles op vliegvelden en het gevoel dat we geleidelijk aan, Israëli of niet, onze onschuld hebben verloren op dat bizarre vliegveldje van de Oegandese hoofdstad.

Maar een geweldige stunt, dat was het, en dat liet de film goed zien. Dat dan weer wel.

Op de foto: de Israëlische soldaten werden bij terugkeer in Israël door een uitzinnige menigte begroet.

____

hhBest

De controleur gecontroleerd

Vanmorgen ging ik handenwrijvend achter het toetsenbord zitten en zocht de website van het dagblad Limburgs Dagblad/De Limburger op. Want daar had ik vorige week een zeer grappige toevoeging gezien, namelijk deze Limburgse krant in diverse talen, waaronder Engels, Italiaans en Pools. Ik had er toen niet voldoende tijd voor, al zag ik meteen dat dit een onderhoudende, zeg maar rustig hilarische toevoeging was, want het bleek te gaan om een automatische vertaling van het Nederlands naar die diverse talen. Ik bedacht meteen dat daar een leuk stukje in kon zitten.

Wel was ik zo dom om naar een aan de krant gelieerd Twitteraccount te melden dat er eindelijk weer eens wat te lachen viel en het gevolg zag ik vanmorgen: de vertaling was weer weggehaald.

Op de chatsite van Genootschap Onze Taal, hier al vaker aangehaald, zag ik vanmorgen wel een discussie die was begonnen over de vraag: wie kent de valkuilen van de spellingcontrole? Mijn wedervraag had kunnen luiden: wie niet? Om de spellingcontrole te gebruiken moet je zelf de spellingregels zeer goed beheersen, de spellingcontrole is (en zal nooit zijn) geen volledige vervanger van goed spellingonderwijs. Omdat de spellingcontrole niet weet wat het verschil is tussen ‘gebeurt‘ en ‘gebeurd‘, want de spellingcontrole leest de zin niet en begrijpt haar al helemaal niet. Er is wel een soort grammaticacontrole, maar die is heel lastig en roept vooral dat je bepaalde woorden niet moet gebruiken in zakelijke brieven (die ik nooit schrijf) en dat mijn zinnen te lang zijn, en dat maak ik mooi zelf uit.

Dit is hetzelfde fenomeen als de automatische vertaalmachine. Ik heb dus nu geen gillers van voorbeelden meer bij de hand van de site van de beide Limburgse dagbladen, maar ik heb er gelukkig nog wel een uit eigen ervaring.

Enige tijd geleden mailde ik over fotografie met een fotografe in Brazilië. Zij sprak en schreef niets anders dan Portugees, ook Engels ging er maar moeilijk in. Dus dacht ik: ik laat een vertaalmachine mijn Engels in het Portugees vertalen. Dat ging redelijk, tot ik iets over hoofd zag. Ik schreef over een foto die ik had gemaakt van een pimpelmees, in het Engels een titmouse of kortweg ‘tit‘. Onder het motto ‘dem Reinen ist alles rein‘ zag ik een groot probleem over het hoofd. Hoe dan ook: nadat ik de Portugese vertaling had doorgemaild, heb ik nooit meer antwoord gekregen. Blijkbaar had ze mijn tekst aangezien voor een grove toenaderingspoging.

Sindsdien weet ik: ook als je een vertaalmachine gebruikt om, bijvoorbeeld, je tekst in het Portugees te vertalen, dan is het goed om een behoorlijke kennis van het Portugees te hebben, zodat je de vertaling op dit soort uitglijers kunt controleren.

________

hhBest

Let eens wat beter op het CDA

Het was op het verkeerde moment, de verkeerde plaats met de verkeerde mensen, maar het was wel het juiste onderwerp: concrete maatregelen om echt eens wat tegen de klimaatverandering te doen.

In DWDD zat Jakhals Erik in een grote zaal (in Zwitserland?) waar iemand die een leuk deuntje wegpingelt, Paul McCartney, een persconferentie hield: hij toonde zich voorstander van de vaste vleesloze maandag, om een deel, een klein deel van de milieuramp die zich in Zuid-Amerika voltrekt, te vertragen. (In Brazilië wordt het oerwoud gekapt voor de aanleg van sojavelden voor het fokken van zowel Braziliaans als Europees en Amerikaans rundvee.)

Vooraf had Erik gesproken met een CDA-lid van het Europees parlement en die mevrouw was natuurlijk niet echt tegen een vleesloze maandag, maar dat moest vooral overgelaten worden aan de mensen, die waren vrij en heus wel zo verstandig dat ze begrepen dat er nu toch echt iets moest gebeuren. Dat was uiteraard Newspeak voor: ‘Wij van het CDA vinden dit een gevaarlijk streven, wij zijn namelijk de partij van de veefokkers en die mag wat ons betreft geen strobreed in de weg worden gelegd.'

Erik vervatte dat in een vraag aan McCartney in dusdanig krakkemikkig Engels, dat het er op neer kwam dat Erik bij een Amerikaanse soapserie werkte en een vriendin had die een relativerende opmerking had gemaakt over vleesloze maandag en wat de Beatle daar van vond. Die vond er niet zo veel van ─ iedereen kan wel soapseries kijken op de bank met zijn vriendin, wat had dat eigenlijk te maken met dat grote plan dat de muzikant zojuist ontvouwen had? En toen was de persconferentie afgelopen.

Terwijl dit toch de zoveelste onthulling had kunnen zijn over het CDA (en de overige gristenen binnen en buiten Nederland) als de partij die het alleen maar te doen is om de baantjes en die desnoods de wereld naar de kloten laat gaan als de boeren maar gewoon een vrouw kunnen blijven zoeken die dan de soja aan de koeien voert en zo in de hemel te komt.

Vanmorgen werd het iets duidelijker over het voetlicht gebracht. Diederik Samsom (PvdA) heeft een nuttig plan, namelijk om mensen die in een ongeïsoleerd huis wonen te helpen ook daarmee iets aan het milieu te doen, maar dan roept er meteen een van het CDA, alsof er op een knop is gedrukt: ‘Dat doen de mensen heus zelf wel, als je ze maar vrij laat!' En dan meteen ook even je eigen coalitiegenoot voor de voeten gooien dat hij ‘maoïstische plannen‘ heeft. Veel mensen weten dat de SP de maoïstische partij is of was, maar de achterban van het CDA uiteraard niet, en dat wil het CDA zo houden. Daar vraagt men zich hoogstens af of soja lekker zou zijn.

Weert Gilders gevaarlijk? Ik zou eens wat beter letten op erkende schijnheiligen als Balkie, Verburg, Maxime, Jaap de H.S. en heel de rest van dat stel oorlogszuchtigen. Weert roept wat, maar het CDA doet wat.

__________

hhBest

Kleine geschiedenis van de wereld

‘De aanwezigheid van het leger was klaarblijkelijk tegen de zin van het Afghaanse volk. En aangezien het enige doel van zijn aanwezigheid de integriteit, het geluk en het welzijn van de Afghanen was, had verder verblijf van het leger in het land geen zin.' (James Morris, Heaven‘s Command.)

Het was december 1841 en het Britse garnizoen in Kaboel bevond zich in een benarde situatie. De Afghaanse leider Akhbar Khan beloofde de Britse commandant Sir William McNaghten een veilige doortocht naar de Khyberpas, maar McNaghten maakte op eerste Kerstdag van dat jaar mee dat de belofte een barre vorm had aangenomen toen hij, op bevel van een Afghaanse commandant, met het hoofd slepend door de sneeuw achter een paard werd gehangen, nadat hij met de beste bedoelingen in een hinderlaag was gelopen. Zijn lijk werd later, onthoofd en wel, gevonden aan de vleeshaak van een slager in de bazaar van Kaboel.

Negen kruistochten van de katholieken in de elfde, twaalfde en dertiende eeuw legden het fundament voor een hardnekkig wantrouwen van moslimlanden tegen de ‘Franken‘, de westerlingen dus. Het was wederzijds, want met name door de bezetting van Spanje en Portugal nog vóór de tiende eeuw en de opmars van de Turkse moslims door de Balkan, pas tot staan gekomen voor de poorten van Wenen, heeft tot de dag van vandaag de argwaan van de westerlingen tegen de moslims levend gehouden. De blonde Frank genaamd Weert Gilders is er de laatste schreeuw van.

Een van de twee moet het verstandigste zijn en dan kijkt iedereen naar de westerlingen, natuurlijk. Maar nee hoor. De Sovjet-Unie had met wat fantasie nog een goede reden om te proberen Afghanistan binnen zijn invloedssfeer te brengen. Maar ook haar troepen werden vriendelijk verzocht het land te verlaten omdat daarmee de integriteit, het geluk en het welzijn van het Afghaanse volk het meeste gebaat was.

De hele wereld keek met afgrijzen toe hoe de Taliban daarna het land in handen kregen ─ de enigen die daar in eeuwen in geslaagd waren ─ en ging huishouden op oud-islamitische wijze. Het was natuurlijk niet het enige schrikbewind ter wereld en de laatsten die het in hun hoofd zouden moeten halen om er wat aan te doen, waren natuurlijk de afstammelingen van de kruisvaarders, de Franken. Die dat dus wel deden en nu zitten we met tienduizenden soldaten van talloze Frankische nationaliteiten in dat land en worden er door zo ongeveer iedereen weggekeken, omdat onze motieven onzuiver zijn: wij willen een integer, gelukkig en welvarend Afghanistan, maar wel aan onze leiband.

Moeten er eerst generaals achter een paard aangesleept worden naar het abattoir in Kaboel? De plannen van de intelligente vredespresident van het grootste Frankische land, Amerika, wijzen wel in die richting. En Obama had toch op McNaghten voor, dat zijn land al een keer smadelijk was weggevlucht van een strijdtoneel, te weten Vietnam. Daar had je wat van kunnen leren, Barack.

Ja maar, Bin Laden dan, en Al Quaeda, en de Taliban? De eerste twee zijn de oorspronkelijke smoes, die vermoedelijk niet meer geldt. De laatsten zijn de zonen van het land zelf, de Afghanen willen die zelf aan de macht, nee, inderdaad, niet allemaal, maar in geen enkel land is iedereen het met elkaar eens. Ze moeten dat toch echt onder elkaar uitvechten. Wij hebben te veel boter op het hoofd om ons daarmee te bemoeien.

Intussen raaskalt Maxime Verhagen voort in de beste tradities van de Newspeak van George Orwell.

Geen idee van geschiedenis, nergens iets van geleerd. Tot Kerstmis. Het is alleen nog even afwachten van welk jaar.

________

hhBest

Een bard, te groot voor Nederland

Dat lijkt me een uniek shot te zijn, gisteravond in De Wereld Draait Door: Claudia de Breij, Ernst Daniel Smid, Beau van Erven Dorens, Martin Simek en Matthijs van Nieuwkerk bij wie collectief de tranen over de wangen biggelden tijdens en na het zingen van een treffend door Ramses Shaffy gecomponeerd lied. Het shot duurde een kwart seconde. Bewaren dus.

Van kwart voor zeven tot over negenen niets dan Shaffy gekeken ─ een soort overdosis waar de bard zelf ook wel eens, zelfs iets te vaak, van genoot. Het lied ‘Het is stil in Amsterdam‘, dat goed door Gerard Reve geschreven kon zijn. Het ontbreken van het lied dat voor mij Shaffy het meest typeerde, Marije, dat helaas niet eens ter sprake kwam. Het in de bekende stijl overgestileerde interview van Ivo Niehe, met wie Shaffy, ondanks zijn gevorderde Korsakov, een hilarisch loopje nam. En dan straks nog eens een documentaire (ik schrijf dit om iets over negenen) die ik vermoedelijk niet meer trek.

En de man zelf, geen schim meer van zichzelf, of het moesten die ondeugend twinkelende oogjes zijn. Ik heb wel eens gedacht: hij zit daar maar een soort tragische clown te wezen in dat bejaardentehuis, geen hond in dat huis die zelfs ooit maar van hem gehoord heeft, maar dan kende ik Ramses niet, want die schuifelde dagelijks van de pizzatent naar de kroeg, achter zijn rollator, die genoot nog met volle teugen, zo wilde zijn directe omgeving het laten overkomen. De enige barst in dat sprookje: op de vraag wat hij dacht van de dood zei hij: ‘meer dan welkom.' Een in een vriendelijke glimlach verpakte doodswens.

Waar ook weinig melding van werd gemaakt, dat was de invloed die zijn afkomst wellicht op Shaffy had gehad ─ en dan moet ik er helaas nogal wat clichés bijhalen. De elegante hoffelijkheid van de betere Arabische diplomatieke kringen die hij van zijn vader had geërfd, de grote gebaren, de zwierigheid, de onmatige bewoordingen, de drankzucht die afkomstig moesten zijn van de Poolse gravin van Russische afkomst die zijn moeder was. Een man die enkele maten te groot was voor Nederland, wiens leven een reis was van de reus Noerejev naar de Rus Jeltsin.

In de glorietijd van Ramses, die alweer een kleine veertig jaar achter ons ligt, al wilde men in al die uren uitzending van vanavond daar niets van weten, was ik vaak in Amsterdam maar ik ben hem helaas nooit tegengekomen, hoewel ik toch hetzelfde type kroegen bezocht. Dus daar kan ik geen spannende verhalen over vertellen ─ daarmee ben ik, kreeg ik de indruk, zowat de enige Nederlander die nooit van Shaffy‘s, deze toen jonge levensvierder, inspirerende nabijheid heeft kunnen genieten.

Ik heb alleen nog maar die veilig op zolder opgeborgen lp‘s van hem. Van het kopen van een cd is het nooit gekomen.

Ik ben een Shaffy-buitenstaander, daar komt het wel zo‘n beetje op neer.

Ten onrechte, merkte ik vanavond.

___________

hhBest

Weg met het referendum

Het onderwerp ‘Mina Redt‘ heeft gisteren weer eens een gezellige discussie op gang gebracht over nut en/of noodzaak van het al of niet bindend referendum. Nee: van het bindend referendum, het andere is een vrijblijvende opiniepeiling.

Ik heb al vaker te berde gebracht dat wat mij betreft er maar één bindend referendum is, namelijk dat wat wij ‘Tweede-Kamerverkiezingen‘ noemen. Wij worden eens in de vier jaar in gelegenheid gesteld een gremium bijeen te sprokkelen dat de komende vier jaar de last van de beslissingen over hoe het verder moet, van ons overneemt.

De honderdvijftig mannen en vrouwen die bij dat referendum gekozen worden hebben zich kandidaat gesteld, waarbij ze uitgebreid hebben geëtaleerd hoe ze de toekomst zien en over welke bijzondere deskundigheid ze beschikken om die toekomstvisie ook waar te maken, waarbij dan als doel gesteld kan worden een mooie term die ik tegenwoordig vaak hoor in de radioreclame: we all benefit. Deze mensen worden er om de vier jaar op afgerekend of ze het goed hebben gedaan of niet.

Zij moeten bijvoorbeeld beslissen of er een systeem komt, waarbij vooral het gebruik van de auto wordt belast en niet zozeer het bezit. Beslissen ze dat ze er vóór zijn, dan kunnen ze daar op worden afgerekend bij de volgende verkiezingen. De kiezertjes moeten dan wel opletten, want met het weggooien van het badwater van een bepaalde coalitie gooi je misschien ook het kind weg van politieke douceurtjes die je hebt ontvangen. Zo zit de politiek nu eenmaal in elkaar.

Vervolgens moet je de volwassenheid hebben om mensen te kiezen die het beleid continueren dat het gunstigste is voor jou en het land. Als jullie even meeluisteren, dan wil ik wel fluisteren dat ik eigenlijk vind dat wie niets van politiek weet en daardoor vooral overal ‘teuge‘ is, geen stemrecht zou moeten hebben. Als we een overwicht krijgen van schreeuwend Nederland, dan heeft dat tot gevolg dat we blijven staan in 2009, of zelfs teruggaan naar 1934.

Ik zag deze week op de tv diverse Zwitsers die de indruk wekten te menen dat het referendum ging over de vraag of moslims hun raketten wel of niet mochten stationeren in Zwitserland ─ daar zou ik dan ook tegen zijn. Maar die mensen waren dus nog niet geschikt om te stemmen, volgens mij. Ze deden me ok denken aan de Venlonaren die vorige week desgevraagd onderweg waren naar het stembureau, om te stemmen op Geert Wilders. (Die niet meedeed.)

Het democratisch systeem is het minst slechte van alle systemen, weten we sinds Winston Churchill‘s tijd, maar daar werd dan altijd mee bedoeld: het parlementair systeem. Een referendum past daar niet in. Zouden kiezers in Nederland zich beheersen als gevraagd zou worden: ‘wilt u dat het belastingsysteem wordt opgeheven?' Het lijkt me niet. Gelukkig komt geen enkele partij met dat idee: als ze aan de macht komen, moeten ze wel wat poen hebben om die macht ook uit te oefenen.

______

hhBest

Dag, LD

‘Geen geld, geen Zwitsers‘, is een oud spreekwoord over de gierigheid van deze frisse mede-Europeanen, en daarom grepen deze sympathieke jodelaars de kans om er van te maken ‘Geen minaretten, wèl Zwitsers‘, maar dat klinkt natuurlijk nauwelijks sympathieker. Deze hele discussie gaat enigszins aan mij voorbij, want ik ben zowel tegen 'Mina redt' als tegen ‘Jezus redt‘, dus als de Zwitsers nou ook al die schattige kerktorentjes wegdoen, dan valt er met mij te praten.

Dat biedt mij meteen de gelegenheid over iets veel belangrijkers te beginnen, namelijk over ‘Wel Limburgs Dagblad, géén Sante‘.

Lees eerst maar eens het stukje zoals hierneven afgedrukt. Het staat vandaag in het Limburgs Dagblad, editie Parkstad. En let niet op de foto, daar lijk ik namelijk helemaal niet op, maar dit terzijde. Dat is trouwens een lichtpuntje: die foto kan nu meteen ook in de prullenmand. Ligt er al in, als u dit leest.

Er is een tiet van komen en er is een tiet van gaan, zeiden reeds de bijbelsche schuinsmarcheerders; bovendien kan ik mijn persoonlijke professionaliteit pas goed etaleren door te zeggen: goede gewoonte, hoor, om op je hoogtepunt te vertrekken. Bovendien beleef ik aanzienlijk meer genoegen aan deze hoek waar ik er alles uit mag kramen waar ik trek in heb, en dat wil bij de krant nog wel eens aan beperkingen onderhevig zijn. Alleen al het feit dat mijn stukje altijd moest gaan over wat er in dit minuscule hoekje van Nederland voorviel, is me wel eens zwaar gevallen.

Daar komt nog bij dat de collega‘s van de krant wel iets anders aan hun hoofd hebben dan het wel en wee van een marginale columnist. Ik zal daar verder niet op doorgaan, maar ik zou u willen adviseren de komende maanden de pers in de gaten te houden. Dat kan ik u trouwens hoe dan ook adviseren, en dan wel de geschreven pers, want hoezeer ik me op het internet beweeg, ik ben en blijf van de dode bomen.

Anders dan gewoonlijk zit ik verder enigszins met de mond vol tanden achter het toetsenbord.

Lees dat stukje nog maar eens. Dan ga ik intussen verder met de boekhouding.

________

hhBest

PS: Vorige week, toen ik nog niet wist dat Jacks vertrek ook mij betrof, schreef ik nog het volgende:

Jack

Dat ik in de krant nog eens zou worden toegesproken met als aanhef ‘lieve Sante‘ dat had ik op mijn oude dag toch niet verwacht. En nog wel een door groot man als Jack Vinders, een buitengewoon veelzijdig mens bij wie ik altijd schraaltjes heb afgestoken. Het mooie van zijn columns vond ik, dat hij ze schreef zonder het keurslijf waar de beroepsjournalist zonder het te willen, of zelfs maar te weten, vroeg of laat in terecht komt. Daar hoorde ook de soms onversneden emotionele toon bij, waar ik stiekem een beetje jaloers op was.

Intussen is het een goede regel dat een journalist of columnist geen actief lid van een politieke partij mag zijn. Terugkeer naar de tijden waarin de hoofdredacteur van een landelijke krant tevens lid was van het bestuur van een politieke partij is uiteraard ongewenst.

Hoewel: vijftig jaar journalistiek hebben mij geleerd dat neutraal zijn niet bestaat. Menige journalist van deze krant heeft vanuit zijn eigen rookwolk in zijn columns gefulmineerd tegen het rookverbod, om maar eens een voorbeeld te noemen.

Hoe dan ook, je moet ook de schijn vermijden: als je een goed lijstduwer van een partij bent, schemert dat ook door als je uitsluitend schrijft over je huiskat ─ want alles is politiek.

Die laatste opmerking heeft trouwens een politiek tintje, als je haar goed leest.

Dag Jack, ik vond het gezellig in ons hokje op maandag.

Filmgeschiedenis in de rijstvelden

Bittere rijst ─ Riso Amaro ─ was een film die je in Nijmegen niet te zien kreeg. Het heeft dan ook zestig jaar geduurd voordat ik hem in zijn geheel heb gezien, gisteravond om precies te zijn. Het probleem met zo‘n oude film is, dat hij in de tijd overdekt raakt met stof en flarden van wat er op gevolgd is. Voor de hand liggend voorbeeldje: het optreden van de toen achttienjarige Silvana Mangano als de rijstwerkster die de mannen het hoofd op hol brengt, werd door de katholieke kerk sterk afgekeurd, waardoor de film in Italië een enorm kassucces werd. Als je het nu ziet, valt nog altijd de nauwelijks verhulde verleidelijkheid van de actrice op, maar in dat woord ‘verhulde‘ zit precies het verschil met wat later kwam: Silvana heeft weliswaar een zeer kort broekje aan en enorm kapotte kousen, maar vergeleken bij wat de Italiaanse televisie tegenwoordig bij elk quizje laat zien, is zij een zedige non. Voor moderne kijkers maakt dat Riso Amaro veel minder spannend dan hij bij de première in 1949 vermoedelijk was.

Het verhaal is moeilijk na te vertellen, want er lopen nog wat hoofd- en bijgeschiedenissen door elkaar, alles in een licht hijgerige atmosfeer die wel moet ontstaan als je een drama vol liefde, verraad, misdaad en geweld wilt filmen tegen de achtergrond van duizenden in korte broekjes geklede rijstplantsters op blote benen en voeten. (Ja, in Italië wordt rijst geteeld, in echte sawahs, de padi wordt -- liever: werd, er zullen nu wel machines voor bestaan -- op dezelfde manier geplant als in Indonesië.)

Het was het debuut van Mangano, ze kon niks, maar kijk eens hoe ze er in slaagde gevestigde sterren als Vittorio Gassman en Raf Vallone in de schaduw te stellen. Later, na Anna, speelde ze veel ingetogener, zij het even aardse, rollen bij Pasolini en Visconti.

Die latere stoflagen stellen je ook in de gelegenheid te zien dat Bertolucci in 900 uitvoerig juist uit deze film citeerde, de scènes met massa‘s zingende boeren, de politieke ondertoon ─ pas na Riso Amaro was iedere Italiaanse acteur en regisseur, romancier en beeldend kunstenaar als vanzelfsprekend communist, maar in de film is daar al iets van te zien.

Andere details blijven je bij, die toeschouwers in 1949 misschien niet zo opvielen. Bijvoorbeeld dat regisseur Giuseppe de Santis de geweldige rijdende scène langs de dijken en velden met al die honderden ijverig werkende en zingende vrouwen tweemaal in de film gebruikt, hij was kennelijk nogal trots op dat staaltje techniekbeheersing.

Wat je je ook niet onmiddellijk realiseert is dat deze film vrijwel geheel op locatie is gedraaid, in 1949 nog helemaal niet vanzelfsprekend; en dat, op drie of vier min of meer beroepsacteurs na, alle acteurs en figuranten amateurs waren.

Ik las ergens dat het gevecht tussen de legale en illegale rijstwerksters het grootste vrouwengevecht uit de filmgeschiedenis was en is.

Maar dat zijn dus allemaal dingen waarvoor je sinds het ontstaan van deze film vele andere gezien moet hebben. En kritisch bekeken. De toren waar Silvana vanaf springt om zelfmoord te plegen is daar veel te laag voor, bovendien val je op de weke grond van de rijstvelden. Maar het blijft een prachtige scène, waarbij de val zelf discreet buiten beeld werd gehouden. Dat doen ze tegenwoordig vaak niet meer. En toch is het echt een filmisch middel: wat vanzelfsprekend is, hoef je niet te laten zien.

_________

hhBest

Wachten op een erfelijke agenda

De Digitale Agenda die mijn leeftijdgenote Neelie Kroes moet gaan bijhouden, die heb ik alweer een paar jaar geleden weggedaan. Ik was er vroeg mee, met die Digitale Agenda, ik had er al een in 1999, een Psion 7 Series. Vermoedelijk door een klein defect in de backupbatterij (zo‘n knoopje) raakte ik een jaar of drie geleden alles kwijt dat er inzat, e-mail- en huisadressen en een complete agenda die toen nog wat meer items bevatte dan tegenwoordig. En alle verjaardagen.

Sindsdien gebruik ik weer gewoon een papieren boek, pocketformaat, één dag per pagina, met ringband en elegante zwartlederen omslag.

En daar word ik dus om uitgelachen. Ze trekken allemaal de iPhone, de Blackberry, de weet ik veel Samsung of Sony Ericsson maar ik ben conservatief, dus ik houd telefoon, agenda, televisie en fotografie gewoon uit elkaar. Want die apparaten zijn te ingewikkeld voor mij ─ hoewel ik zeker weet dat ik ze allemaal kan leren beheersen, maar het is de vraag of ik dat allemaal wel wil.

Ik heb dus die gewone mobiele telefoon ─ ik ben zelfs zo iemand die in een zin als deze even achteruitkijkt naar het woord ‘gewone‘ ─ waar ik pas de noodzaak van inzag toen ik in 1996 in de stromende regen met een defecte auto op de vluchtstrook stond en besloot dat ik nog één keer naar een praatpaal zou lopen en daarna vooral naar de telefoonwinkel voor een mobiele telefoon.

Die ik daarna nog met veel moeite mijn huisgezin in moest praten.

Dat gold ook voor de Psion 7 Series trouwens, hoewel ik me die als betaling in natura liet sturen wegens een opgeknapt karweitje. Een geweldig apparaat trouwens, ver zijn tijd vooruit, je kon er zelfs mee internetten, al moest je daar iedere keer lange codes voor intikken. Ik heb me jarenlang afgevraagd waarom er geen laptops in dat formaat op de markt waren. Tot vorig jaar inderdaad laptops verschenen met 8 tot 10 duims schermen ─ de Psion had 7 inch.

In de Samsung NC10 bewaar ik nu niks van betekenis, want het ding hoeft maar uit je hand te glippen en op de grond te kletteren en je bent van alles kwijt ─ vooral als hij niet op de grond maar in de rioolput valt die zich altijd bevindt recht onder het sleutelgat in je autoportier.

En mijn agenda is dus gewoon weer van papier. Weet je dat er agenda‘s zijn die er aanzienlijk sjieker uitzien dan zo‘n lompe iPhone? Dat is als een Maserati zich verhoudt tot een botsauto, echt waar.

Er zijn tijden geweest dat ik zelfs een papieren agenda niet nodig had, ik onthield eenvoudigweg alles. Na een kleine operatie onder narcose was kennelijk de backupbatterij leeg, dus moest ik vanaf dat moment wel een agenda.

Het wachten is nu op een agenda die in je hoofd wordt ingebouwd. En die dan erfelijk wordt.

Als Neelie dáár even voor wil zorgen?

______

hhBest

De democratie van de filerijder

CU-fractievoorzitter Arie Slob zag gisteravond in DWDD niet dat De Telegraaf zijn hetze voert tegen het rekeningrijden op grond van gefantaseerde cijfers – en zelf loog hij ‘by proxy’ door, recht in het gezicht van een bijna twee miljoen jaar oude schedel, te vertellen dat hij geloofde in Gods Schepping, terwijl iedereen weet dat die maar een schamele zesduizend jaar geleden voorviel.

Er was ook een paleokunstenaar aanwezig die over die schedel een gezicht had gedrapeerd dat er bepaald niet om loog – als dat een voorouder is, dan zijn we er wel op vooruit gegaan, sinds Gods Schepping.

Mij zul je er niet op betrappen dat ik nodeloos achter Camiel Eurlings ga staan, maar je moet het ook niet uitsluiten. Zeker nu het monsterverbond van De Telegraaf, VVD, SP en PVV voluit en volstrekt onverantwoordelijk probeert zetelwinst te slaan uit een tamelijk recent uitgangspunt in de Nederlandse  politiek: de regering is per definitie fout geweest, in welke oorlog dan ook, dus we springen allemaal in de smalende stand bij alles dat door die regering wordt aangedragen.

Let wel, ik geloof ook niet dat het rekeningrijden iets zal bijdragen aan het terugdringen van de files en al helemaal niet aan de parkeerchaos in de grote steden. Zeker als doorgaat wat het CDA zich voorstelt: met de opbrengst van het rekeningrijden asfaltwegen aanleggen die breder dan lang zijn. De enige oplossing is een strikt vergunningstelsel voor het hebben van een auto gecombineerd met sterk verbeterd en gratis openbaar vervoer.

Maar het principe, daar gaat het om. Het principe dat wie rijdt daarvoor moet betalen en wie de auto niet gebruikt, niet. Eindelijk komen we af van wat De Telegraaf nog niet zo lang geleden ‘Onze auto, de melkkoe´ noemde: af van de motorrijtuigenbelasting en de aanschafbelasting. (De accijns op benzine, ook zoiets. Maar ik denk eerder dat we een accijns op stroomverbruik voor elektrische auto’s krijgen.)

Probeert De Telegraaf het nog met een rookgordijn over de financiële feiten en een bumpersticker (daar komt ook nog eens accijns op) gaat de PVV-fractie over op het vertonen van zijn ware gezicht: het gedachtegoed van het politieke niets. Ook de VVD weert zich dapper om De Tel en Geertje rechts in te halen en dus woensdag Camiel Eurlings en zijn website van leugens te betichten – waarop Eurlings perfect reageerde – gisteren was het de beurt aan het treurigste dat ultrarechts weet te bedenken: je democratische spreektijd gebruiken om lamme grappen op iemands naam. Hoorde ik nou goed dat Richard de Mol, of hoe die minkukel ook heet, ten overstaan van de minzaam glimlachende Camiel en de ietwat ongemakkelijk grijnzende staatssecretaris Tineke Huizinga-Heringa (dan ook van de CU) Eurlings zelfs uitmaakte voor Camiele-neker? (Nog even geluisterd: het was Camilometer. Sorry.)

En moeten we dan nog altijd voorzichtig zijn om zowel de PVV als De Telegraaf (en in hun kielzog de VVD) te beschuldigen van onverantwoordelijk omspringen met de democratie zelf?

_________

hhBest

Het zwarte goud

Deze week stond ik op een wel heel bijzondere plaats. Met een kopje koffie in de hand. Ik stond bij de ingang van de lift van de schacht van de Oranje Nassau 1-kolenmijn in Heerlen, en keek door de open deur naar beneden. (Naar boven is natuurlijk niks te zien.) Erg ver kon je naar beneden ook niet kijken, een meter of twee, drie, daar was de oppervlakte zien van de betonnen vloer, de bovenkant van de ‘kurk‘ die nu alweer vijfendertig jaar geleden in de achthonderd meter diepe schacht was gepropt omdat daar ónder niemand meer iets te zoeken had. Naar verluidt is de schacht en de hele ‘mijnstad‘ waar hij toegang toe verschafte, volgelopen met water van een dusdanige temperatuur, dat je er een deel van de stad mee kunt verwarmen.

Voor de open deur hadden zich tien mijnwerkers opgesteld. Voormálige mijnwerkers, natuurlijk, in ouderwets aandoende kleding, voornamelijk van beige, stevige stof ─ ik stel me voor dat een uitgekiende campagne nog wel eens de stoere, trendbewuste man voor deze kledinglijn zou kunnen interesseren.

Het waren mannen die betrekkelijk korte tijd in de mijnen hebben gewerkt en die optreden in een tv-serie, genaamd ‘Tien torens diep‘ die momenteel op de Limburgse tv wordt vertoond en die in het voorjaar door de AVRO op de vaderlandse buis wordt gebracht. De bijeenkomst was bedoeld als promotie van de serie en wat er bij hoort aan merchandising.

Ik moest intussen denken aan die ene keer dat ik in een echte kolenmijn was afgedaald; het was de mijn Ledstone Luck Colliery in Yorkshire ─ ik zie op internet dat die ook al gesloten is, ik hoop niet als gevolg van mijn alles verwoestend bezoek.

Met die rammelende lift naar beneden, in een treintje een reis door duistere gangen, een stuk met gebogen hoofd door bijna kniediep water ─ niet denken aan je neiging tot claustrofobie ─ en het aanzwellende geloei van een machine. De machine was een enorm apparaat genaamd kolenschaaf, hij hakte, bediend door drie of vier roetzwarte mijnwerkers, met oorverdovend geraas een laag van het zacht glanzende ‘zwarte goud‘ uit de wand, waarbij een zwarte stofwolk ontstond die althans mij de adem benam.

Ter plaatse besloot ik dat ik me niet kon voorstellen dat je het langer dan een halve werkdag in een kolenmijn zou kunnen uithouden.

De oud-mijnwerkers in Heerlen legde ik die vraag voor. ‘Je deed het voor het geld, er was niks anders, je wende er langzaam aan, het was avontuurlijk,‘ daar kwamen de antwoorden op neer van de mannen die zeventien jaar oud die hel in werden gestuurd.

We namen nog een kopje koffie en ik liep naar buiten waar de regen bij bakken uit de hemel viel. De parkeerplaats stond zo‘n beetje onder water en daar kreeg ik natte voeten van. Maar daar moest je natuurlijk niet over zeuren, als je net weer ontsnapt was aan die duistere gangen, waar je met de beste wil van de wereld niets van enige schoonheid had kunnen ontwaren.

________

Op de foto zien wij de dagchef van de Ledstone Luck-mijn in Yorkshire, met in het midden fotograaf Elly Deben en geheel rechts uw columnist, toen net veertig jaar oud.

_________

hhBest

Weelderige tuin in de verleden tijd

Waar zijn de tijden gebleven dat ik om de andere dag een boeiend en leidinggevend artikel schreef, zeg maar rustig: uit de mouw schudde, aangaande de natuur in het algemeen en alles dat groeit en bloeit en altijd weer boeit in het bijzonder. Ik heb enige stukken uit de jaren tussen 1978 en 1988, want daar heb ik het over, laatst nog eens doorgelezen. Conclusie: wat een onzin enerzijds, maar wat een weelde anderzijds.

Dat waren de jaren waarin ik een moestuin had waarin vijfenzestig verschillende soorten blad-, krop- en snijsla allemaal een eigen plaatsje hadden in de volstrekt onkruidloze en zwaar gemeste bedden, waar exotische gewassen waarvan ik de zaden uit Groningen, Florida, Japan en Italië liet komen welig tierden en soms zelfs telig wierden, het ene dus al weelderiger, ik had bijna gezegd: geiler, dan het ander. Donkerpaarse tomaten naast knalgele komkommers, capucijners, die dekselse raasdonders, naast de lange gele boterbonen die luisteren naar de naam Meraviglia di Venezia ─ als je goed keek zag je dat ze echt luisterden.

Courgettes in alle vormen en kleuren probeerden in mijn tuin al de macht over te nemen toen in Nederland slechts een select gezelschap bezoekers van Frankrijk en Italië er ooit van gehoord had, met wat geluk had ik kleine artisjokjes en hele kleine tuinbonen die je met schil en al kon eten. Ik had rode, witte, gele en kruisbessen, gewone en bosaardbeien in de kleuren wit en  rood, druiven in het wit, het blauw en het muskaat, natuurlijk vijgen, frambozen, doornloze bramen, appels, peren, perziken en kersen die ook al luisterden naar een mooie naam: Abbesse de Mouland. Ik leerde mezelf rode, witte en oranje bieten in te leggen en te eten en ik kan nog veel meer vertellen en opscheppen, maar dan gaat het toch lijken op liegen en dat heb ik me ooit voorgenomen: overdrijven mag een beetje, maar liegen, dat kan niet.

Waarom bestaat dat allemaal niet meer? Te oud, te weinig tijd, het huis vergroot en dus de tuin verkleind en alle die exotica is tegenwoordig voor een habbekrats op de markt te krijgen. Daarom.

Ik heb nog wel die druiven en vijgen, en tegenwoordig zelfs een volbeladen kakiboom die het nadeel heeft dat de kaki‘s niet rijp worden. Er zijn wat kruiden, natuurlijk, die kunnen overal tegen.

En vanmorgen zag ik weer eens het verschijnsel dat niks met mij, maar met de zachte herfst te maken heeft: de witte Kentranthus ruber bloeit volop, net als diverse Viburnums, die er ook nog eens bij ruiken als een authentieki oude- damesparfum. En heel apart zijn de Welsh poppies (Meconopsis cambrica)in de varianten citroengeel en oranje en ik sta alweer verwonderd te kijken naar de Helleborussen die hun bloeineuzen uit de grond steken als waren het asperges.

O ja, dat was ik nog vergeten: met asperges heeft het nooit echt willen lukken. Ik vind daar eigenlijk ook geen ene mallemoer aan, als u me toestaat.

_________

hhBest

Een boek dat geen film hoeft te worden

Van het boek wordt een film gemaakt, en dat is een overbodige mededeling omdat tegenwoordig van ongeveer èlk boek, mogelijk met uitzondering van het telefoonboek, een film wordt gemaakt. Het is ook wel handig als degene die het plan maakt om het boek te verfilmen tevens de echtgenoot van de schrijfster is, en dat die echtgenoot ook het vorige boek van de schrijfster heeft omgezet in een film.

Het gaat om het boek ‘Venuto al mondo‘ van Margaret Mazzantini, dat dit jaar werd bekroond met de Premio Campiello. Dat is overigens een prijs die een beetje vergeleken kan worden met onze AKO literatuurprijs. De Premio Campiello is ingesteld door de vereniging van ondernemers in de Noord-Italiaanse regio Veneto, waarmee meteen de naam verklaard is, want een campiello is een typisch Venetiaans woord voor een pleintje.

Venuto al mondo ─ ‘Ter wereld gekomen‘ gaat weliswaar over een echtpaar dat door onvruchtbaarheid van de vrouw het zozeer gewenste kind niet kan krijgen, maar door de situering van de belangrijkste gebeurtenissen in Sarajevo in Bosnië krijgt het boek een geheel andere lading.

Mazzantini heeft het boek ogenschijnlijk een in de tijd enigszins verwarrende structuur gegeven maar geleidelijk aan blijkt dat een goed idee te zijn geweest. Een voor een worden de vage vermoedens van de lezer bewaarheid.

In 2008 krijgt de hoofdpersoon en ik-figuur Gemma een telefoontje van haar oude liefde en vriend Gojko in Sarajevo, die haar uitnodigt daarheen te komen. Ze hebben elkaar zestien jaar niet gesproken. Gemma neemt haar zestienjarige zoon mee naar de Bosnische hoofdstad en dan begint in wisselende terugblikken de ‘korte inhoud van het voorafgaande‘.

In het begin van de jaren tachtig, ten tijde van de Olympische Winterspelen, is dichter Gojko gids van de toenmalige literatuurstudente Gemma. Door hem ontmoet ze in Sarajevo een Italiaanse fotograaf, Diego. Enige tijd later zien we Gemma en Diego, de plassenfotograaf, terug in Rome, als paar. Gemma verlangt naar een kind maar na onderzoek blijkt ze onvruchtbaar te zijn (er zijn dan alweer jaren verstreken, het is het begin van de jaren negentig). De wanhoop leidt naar een dorp in de Oekraïne waar Gemma op het laatste moment afziet van de haar ‘aangeboden‘ draagmoeder. Op de terugvlucht maakt het vliegtuig een tussenlanding in Belgrado en het stel besluit dan door te vliegen naar Sarajevo, waar net het beleg van de Bosnische hoofdstad door het Servische leger begonnen is, voor een bezoek aan Gojko.

Daar ontstaat het plan om Diego de vriendin van Gojko, Aska, zwanger te laten maken en het kind van die twee te ‘kopen‘. Aanvankelijk komt er niets van het plan terecht. Gemma reist naar Rome, Diego blijft achter in Sarajevo, waar natuurlijk veel te fotograferen valt. Maar Gemma merkt als snel dat ze geen contact kan krijgen met haar man Diego. Na een aantal maanden reist ze moeizaam naar Sarajevo en ontdekt daar dat Aska wel degelijk zwanger is van Diego. Gemma besluit de zwangerschap af te wachten en maakt daarbij het dieptepunt van het beleg van de stad mee, met als climax de geboorte van het kind van Aska. Gemma weet uit Italië de vijftigduizend mark bij elkaar te krijgen die Aska voor het kind wil hebben. Gemma denkt dat Diego met haar en het kind naar Italië zal vertrekken, maar uiteindelijk komt ze alleen in Italië aan, waar ze ineens met dat kind zit ─ haar vader vindt het aanvankelijk nog leuker dan zij, zij heeft moeite het kind, Pietro, te zien als háár kind.

Ik heb, eerlijk gezegd, het boek nog niet uit, ik schat dat me nog een paar verrassingen te wachten staan.

Waar ik vooral van onder de indruk ben dat is de ongelooflijke detaillering die Mazzantini hanteert om het verhaal tot leven te laten komen. Nog nooit las ik zo‘n gruwelijke beschrijving van het haast middeleeuwse beleg van Sarajevo, maar ook van de sfeer eromheen: dit is een Europese oorlog, op enkele uren vliegen afstand, ‘terwijl wij pootjebaadden in de Adriatische Zee werden de mensen in Sarajevo op straat doodgeschoten door de sluipschutters die zeiden dat het niet anders was dan het schieten van konijnen.'

Het indringende portret van Gemma zelf maar vooral dat van Diego, die eigenlijk nooit volwassen is geworden, een magere hippie die regenplassen fotografeert. De onhandige, stuntelige liefde tussen hem en Gemma zijn ijzingwekkend goed beschreven. Dit is geen vrolijk boek. Gemma‘s ouders, Pietro, Gemma‘s latere echtgenoot Giuliano ─ een kapitein van de carabinieri, tevens rots in haar branding ─ en ook Gojko worden met een ongelooflijke precisie als het ware gefileerd.

Mazzantini beschrijft ook opvallend vaak de geuren die Gemma ruikt, van het kind, van de lucht in de kapotgeschoten huizen in Sarajevo, van het eigen huis nar maanden afwezigheid, van mannen en vrouwen, van kleren, van de bevalling.

Het zal mij benieuwen wat voor film dat gaat worden ─ de beelden die de lezer van het boek voorgeschoteld krijgt kunnen, in hun enorme detaillering, nauwelijks door een film overtroffen worden, en geurenfilm bestaat ook al niet. En wat te denken van het plan om Penelope Cruz de rol van Gemma te laten spelen ─ ik zie Gemma als een bijna geslachtsloos wezen, enigszins muizig van uiterlijk, een vrouw die gebukt gaat onder de vele mislukkingen in haar leven, en dan met name die van het moederschap. Cruz is dat type toch helemaal niet?

Naschrift op 28 november: Ik heb het boek nu wel uit, de laatste tachtig pagina's gooien het hele boek feitelijk om. Maar goed dat ik dat bij het schrijven van bovenstaand stuk nog niet wist. Ik bedoel: het boek wordt er een tragische roman door, en dat was het eerst nog niet zozeer.

Venuto al mondo ─ Margaret Mazzantini, Mondadori 2008. Nog geen Nederlandse vertaling bekend.

De foto ─ Margaret Mazzantini en haar man regisseur Sergio Castellitto ─ is afkomstig van de website van Il Messaggero.

________

hhBest

Het meisje met het pakketje

Dit wordt een lofzang op Angelique. Tenminste, ik denk dat ze Angelique heet, de knappe jonge vrouw die altijd aan het eind van haar dienst bij TNT Post bij ons aanbelt om weer eens iets af te leveren dat we in een internetwinkel hebben besteld. Als ik een eindje terugdenk gaat het enigszins beschamend lijken, ze bracht al een complete set tuinmeubels, een flatscreen-tv, desktop- en laptopcomputers, eindeloze pakken boeken, cd‘s en dvd‘s, en natuurlijk wijn, wijn en nog eens wijn uit allerlei windstreken. En dan vergeet ik vast nog het een en ander.

Ook andere bezorgers komen wel aan de deur, maar dat zijn altijd ándere. De meest indrukwekkende is de man die met de enorme bus van DPD helemaal uit München is gekomen (er staat althans een M op zijn kenteken) het minst de mevrouw die heel af en toe iets brengt en dat opvist uit de kofferbak van haar zeer overjarige personenauto van een reeds lang verdwenen Japans merk.

Maar twee zijn er constant: de oudere man met de witte oordopjes en altijd een stompje sigaar tussen de tanden die de rol van buurtpostbode speelt (de brieven ruiken een beetje naar het sigaartje) en dan dus Angelique.

Het is al zo ver dat Angelique zwaait van achter het stuur van haar busje, waarmee ze de hele dag haastig door het dorp stormt: ha, een vaste klant!

De lofzang betreft niet zozeer de punctualiteit waarmee Angelique (we noemen haar stiekem onder elkaar wel eens Angie) want ze brengt onze bestelling vrijwel altijd aan het einde van haar ronde ─ daarna gaat ze naar huis, heeft ze wel eens desgevraagd bevestigd. In de Sinterklaas- en Kersttijd wordt het soms een latertje voor haar, ze heeft al eens om negen uur ‘s avonds aangebeld, maar vindt dan toch altijd een willig oor onzerzijds. Ik hoop intussen dat ze dubbel betaald wordt voor al die overuren.

Waar de lofzang vooral over moet gaan is de eeuwig opgewekte stemming waarin Angelique verkeert, niet dat norsige humeur dat we vroeger zo vreesden van vrachtrijders uit Schiermonnikoog die kritisch stonden tegenover het helemaal in de onderste rand van Zuid-Limburg bezorgen van een pakje ter grootte van een tennisbal, of een halfvolwassen palmboom in pot.

Nee, altijd een blije glimlach, alsof ze het pakje geheel vrijwillig uit eigen zak bekostigt omdat ze ons zo aardig vindt. Pakje niet goed? Angelique neemt het welgemoed weer mee, ik weet zeker dat ze het tot morgen zo lang onder haar bedje legt.

En altijd heeft ze een vriendelijk woord aangaande haar opvatting op welke wijze het al aangebroken weekend het beste voor ons zou kunnen verlopen.

Wij roepen haar dan na (want ze heeft, als gezegd, altijd haast) dat wij haar exact hetzelfde wensen en rennen dan weer naar de computer om weer iets te bestellen, natuurlijk.

________

hhBest

Willem, hup, naar de Falkland Eilanden

Voor ons, republikeinen, heugelijk nieuws: Willem Alexander (voor de echte republikein: W.A. van Amsberg) gaat zijn paradijs ergens anders zoeken. Dat is hotemetoots voor: ik vertrek, ik neem vrouw en kinderen mee, ik ga ergens anders een nieuw bestaan opbouwen. Opgeruimd staat netjes, zou ik zeggen en neem meteen je moeder en de rest van de koninklijke familie mee. Nieuw-Zeeland is misschien een interessante bestemming, naar verluidt kun je met name op het Zuidereiland geheel onbespied een anoniem leven leiden als schapenboer. Of, nog beter: de Falkland Eilanden, Las Malvinas voor Máxima – hoe mooi zou het zijn als de Nederlandse koninklijke familie na haar collectieve abdicatie en passant de nog altijd tussen Engeland en Argentinië sluimerende vete oploste.

Maar ik ben bang dat de toekomstige Willem IV dat niet bedoelt. Niettemin moet hij aan zijn woord gehouden worden: of je paradijs ligt gewoon in Huis ten Bosch, of je treedt af en dan zoek je je paradijs maar ergens anders en nooit meer terug komen. Dat heeft voor hem grote voordelen: hij kan daar dan ongestoord in zijn eigen natuurlijke habitat wonen, omringd door louche bankiers en vastgoedhandelaren en de rest van zijn ultrarechtse patsersvrienden. Ik denk dat de Republiek der Nederlanden hem dan ook nog gewoon zijn ‘eigen’ geld kan laten houden, en desnoods het recht op aow en dan weg.

Meneer Van Amsberg heeft met deze hele affaire bewezen absoluut niets te begrijpen van wat de gemiddelde Nederlander van de koning verwacht. Hij heeft zich oneindig ver verwijderd van het ideaal van het Nederlandse volk: zijn grootmoeder kogelin Juul. Dat was natuurlijk ook een zweefhoofd met uitsluitend foute vrienden en zelfs een zeer foute echtgenoot, maar ze had zelf wel iets schattigs. Heel jammer dat zij de stap, waar ze zo dicht bij is geweest, namelijk de abdicatie in het begin van de jaren vijftig van de vorige eeuw, uiteindelijk niet gedurfd heeft. Maar verder geen sentimentaliteit daarover. ‘Wie ben ik dat ik dit doen mag’, zei ze in 1948, en het juiste antwoord was geweest: ‘Dan doe je het toch niet schat, even goeie vrienden.’

Wat mij in ieder geval definitief tegen Lex en zelfs Max inneemt, is dat WA in zijn brief aan Balkie weer eens de pers de schuld geeft. Nee, hij is geen neokoloniaal die de plaatselijke negers, indien ze zich goed gedragen, wel als huispersoneel wil aanstellen. Hij is er alleen maar verbolgen over dat de Nederlandse pers inmiddels afgeleerd heeft uitsluitend als een goede djongos met de pajong te wapperen.

Waarmee natuurlijk niet gezegd wil zijn dat de media erg elegant te werk zijn gegaan. Rest nog de vraag: moeten de media elegant eigenlijk wel te werk gaan en zo ja, in hoeverre?

__________

hhBest

Nationale Handschuddag

Het is vandaag Handschuddag. Waarom ook niet, net de Dag van de Cateringmedewerker achter de rug en gehoopt dat die de handen had gewassen; bovendien is het ook Handwasdag, weten jullie nog, dat van die Mexicaanse varkensgriep? Al lang geen Mexicaans varken meer gezien, trouwens.

Handschuddag is het dus, een oude traditie die precies drie jaar teruggaat, toen we nog in angst en beven leefden voor Rita Verdonk. Toen was er een imam in Tilburg die bang was dat Rita haar handen niet had gewassen, en dus weigerde die vast te pakken. (Het kan ook zijn dat hij dacht: ja, daar krijg ik dan spontaan een stijve pik van en dat is geen gezicht, voor die mevrouw. Kan ook, natuurlijk. Hoewel, Rita Verdonk?)

Hoe dan ook, over een en ander schreef ik op 10 november 2006 het volgende:

‘Het is in Nederland, hoor ik de laatste dagen weer roepen, de gewoonte dat je elkaar een hand geeft als je elkaar tegenkomt of afscheid neemt.

Dat is nou typisch zo’n burgerijstandpunt waar hele volksstammen, ook als ze niet uit Anatolië of het Rifgebergte komen maar gewoon uit het Wittevrouwenveld in Maastricht, het Waterkwartier in Nijmegen en het Schaesbergerveld in Heerlen, vreemd tegenover staan.

Ik ben zelf opgegroeid in zo’n buurt, waar de mensen elkaar géén hand gaven, laat staan dat ze elkaar ooit kusten als ze geen echtelieden waren – en dan dus niet in het openbaar – of ouders en kinderen.

Het extreemste voorbeeld van wèl handen geven zag ik ooit in een forensentrein die van Luik naar Brussel reed, afgeladen met ambtenaren. Iedereen die onderweg instapte liep de hele trein door om echt íedereen een hand te geven.

Het andere uiterste: toen ik in 1955 voor het eerst in Italië kwam, bleek dat ik de mannelijke familieleden met wie ik kennis maakte klapzoenen op beide ongeschoren wangen moest geven.

Het was in datzelfde jaar dat ik verkering kreeg met Dorrie, die in een doodsjieke buurt in Nijmegen woonde. Dat was een sprong in het diepe want voor ik het wist, kreeg ik al bridge-les. En stond ik voor het raadsel, of ik haar ouders nu bij elk bezoek een hand moest geven of niet.

Het is dat gestuntel, en nog een paar dingen, die er toe leidden dat de verkering van korte duur was – tot mijn opluchting, eerlijk gezegd. Want dat gedonder van die handen, dat heb ik nooit helemaal onder de knie gekregen.

En nu zegt mevrouw Verdonk – ik heb geen idee van de sociale klasse waaruit zij is voortgekomen – dat het in Nederland de gewoonte is dat je elkaar een hand geeft.

Ik bood de stratenmaker laatst bij het afrekenen mijn hand aan.

Hij keek er enigszins bevreemd naar, er verstreken seconden voor hij begreep wat ik bedoelde. Hij gaf een hand, een beetje gegeneerd. En hij was een raszuivere inwoner van Landgraaf.

Hellup!

_______

hhBest