SanteLOGie

Kleine geschiedenis van de wereld

‘De aanwezigheid van het leger was klaarblijkelijk tegen de zin van het Afghaanse volk. En aangezien het enige doel van zijn aanwezigheid de integriteit, het geluk en het welzijn van de Afghanen was, had verder verblijf van het leger in het land geen zin.' (James Morris, Heaven‘s Command.)

Het was december 1841 en het Britse garnizoen in Kaboel bevond zich in een benarde situatie. De Afghaanse leider Akhbar Khan beloofde de Britse commandant Sir William McNaghten een veilige doortocht naar de Khyberpas, maar McNaghten maakte op eerste Kerstdag van dat jaar mee dat de belofte een barre vorm had aangenomen toen hij, op bevel van een Afghaanse commandant, met het hoofd slepend door de sneeuw achter een paard werd gehangen, nadat hij met de beste bedoelingen in een hinderlaag was gelopen. Zijn lijk werd later, onthoofd en wel, gevonden aan de vleeshaak van een slager in de bazaar van Kaboel.

Negen kruistochten van de katholieken in de elfde, twaalfde en dertiende eeuw legden het fundament voor een hardnekkig wantrouwen van moslimlanden tegen de ‘Franken‘, de westerlingen dus. Het was wederzijds, want met name door de bezetting van Spanje en Portugal nog vóór de tiende eeuw en de opmars van de Turkse moslims door de Balkan, pas tot staan gekomen voor de poorten van Wenen, heeft tot de dag van vandaag de argwaan van de westerlingen tegen de moslims levend gehouden. De blonde Frank genaamd Weert Gilders is er de laatste schreeuw van.

Een van de twee moet het verstandigste zijn en dan kijkt iedereen naar de westerlingen, natuurlijk. Maar nee hoor. De Sovjet-Unie had met wat fantasie nog een goede reden om te proberen Afghanistan binnen zijn invloedssfeer te brengen. Maar ook haar troepen werden vriendelijk verzocht het land te verlaten omdat daarmee de integriteit, het geluk en het welzijn van het Afghaanse volk het meeste gebaat was.

De hele wereld keek met afgrijzen toe hoe de Taliban daarna het land in handen kregen ─ de enigen die daar in eeuwen in geslaagd waren ─ en ging huishouden op oud-islamitische wijze. Het was natuurlijk niet het enige schrikbewind ter wereld en de laatsten die het in hun hoofd zouden moeten halen om er wat aan te doen, waren natuurlijk de afstammelingen van de kruisvaarders, de Franken. Die dat dus wel deden en nu zitten we met tienduizenden soldaten van talloze Frankische nationaliteiten in dat land en worden er door zo ongeveer iedereen weggekeken, omdat onze motieven onzuiver zijn: wij willen een integer, gelukkig en welvarend Afghanistan, maar wel aan onze leiband.

Moeten er eerst generaals achter een paard aangesleept worden naar het abattoir in Kaboel? De plannen van de intelligente vredespresident van het grootste Frankische land, Amerika, wijzen wel in die richting. En Obama had toch op McNaghten voor, dat zijn land al een keer smadelijk was weggevlucht van een strijdtoneel, te weten Vietnam. Daar had je wat van kunnen leren, Barack.

Ja maar, Bin Laden dan, en Al Quaeda, en de Taliban? De eerste twee zijn de oorspronkelijke smoes, die vermoedelijk niet meer geldt. De laatsten zijn de zonen van het land zelf, de Afghanen willen die zelf aan de macht, nee, inderdaad, niet allemaal, maar in geen enkel land is iedereen het met elkaar eens. Ze moeten dat toch echt onder elkaar uitvechten. Wij hebben te veel boter op het hoofd om ons daarmee te bemoeien.

Intussen raaskalt Maxime Verhagen voort in de beste tradities van de Newspeak van George Orwell.

Geen idee van geschiedenis, nergens iets van geleerd. Tot Kerstmis. Het is alleen nog even afwachten van welk jaar.

________

hhBest

Een bard, te groot voor Nederland

Dat lijkt me een uniek shot te zijn, gisteravond in De Wereld Draait Door: Claudia de Breij, Ernst Daniel Smid, Beau van Erven Dorens, Martin Simek en Matthijs van Nieuwkerk bij wie collectief de tranen over de wangen biggelden tijdens en na het zingen van een treffend door Ramses Shaffy gecomponeerd lied. Het shot duurde een kwart seconde. Bewaren dus.

Van kwart voor zeven tot over negenen niets dan Shaffy gekeken ─ een soort overdosis waar de bard zelf ook wel eens, zelfs iets te vaak, van genoot. Het lied ‘Het is stil in Amsterdam‘, dat goed door Gerard Reve geschreven kon zijn. Het ontbreken van het lied dat voor mij Shaffy het meest typeerde, Marije, dat helaas niet eens ter sprake kwam. Het in de bekende stijl overgestileerde interview van Ivo Niehe, met wie Shaffy, ondanks zijn gevorderde Korsakov, een hilarisch loopje nam. En dan straks nog eens een documentaire (ik schrijf dit om iets over negenen) die ik vermoedelijk niet meer trek.

En de man zelf, geen schim meer van zichzelf, of het moesten die ondeugend twinkelende oogjes zijn. Ik heb wel eens gedacht: hij zit daar maar een soort tragische clown te wezen in dat bejaardentehuis, geen hond in dat huis die zelfs ooit maar van hem gehoord heeft, maar dan kende ik Ramses niet, want die schuifelde dagelijks van de pizzatent naar de kroeg, achter zijn rollator, die genoot nog met volle teugen, zo wilde zijn directe omgeving het laten overkomen. De enige barst in dat sprookje: op de vraag wat hij dacht van de dood zei hij: ‘meer dan welkom.' Een in een vriendelijke glimlach verpakte doodswens.

Waar ook weinig melding van werd gemaakt, dat was de invloed die zijn afkomst wellicht op Shaffy had gehad ─ en dan moet ik er helaas nogal wat clichés bijhalen. De elegante hoffelijkheid van de betere Arabische diplomatieke kringen die hij van zijn vader had geërfd, de grote gebaren, de zwierigheid, de onmatige bewoordingen, de drankzucht die afkomstig moesten zijn van de Poolse gravin van Russische afkomst die zijn moeder was. Een man die enkele maten te groot was voor Nederland, wiens leven een reis was van de reus Noerejev naar de Rus Jeltsin.

In de glorietijd van Ramses, die alweer een kleine veertig jaar achter ons ligt, al wilde men in al die uren uitzending van vanavond daar niets van weten, was ik vaak in Amsterdam maar ik ben hem helaas nooit tegengekomen, hoewel ik toch hetzelfde type kroegen bezocht. Dus daar kan ik geen spannende verhalen over vertellen ─ daarmee ben ik, kreeg ik de indruk, zowat de enige Nederlander die nooit van Shaffy‘s, deze toen jonge levensvierder, inspirerende nabijheid heeft kunnen genieten.

Ik heb alleen nog maar die veilig op zolder opgeborgen lp‘s van hem. Van het kopen van een cd is het nooit gekomen.

Ik ben een Shaffy-buitenstaander, daar komt het wel zo‘n beetje op neer.

Ten onrechte, merkte ik vanavond.

___________

hhBest

Weg met het referendum

Het onderwerp ‘Mina Redt‘ heeft gisteren weer eens een gezellige discussie op gang gebracht over nut en/of noodzaak van het al of niet bindend referendum. Nee: van het bindend referendum, het andere is een vrijblijvende opiniepeiling.

Ik heb al vaker te berde gebracht dat wat mij betreft er maar één bindend referendum is, namelijk dat wat wij ‘Tweede-Kamerverkiezingen‘ noemen. Wij worden eens in de vier jaar in gelegenheid gesteld een gremium bijeen te sprokkelen dat de komende vier jaar de last van de beslissingen over hoe het verder moet, van ons overneemt.

De honderdvijftig mannen en vrouwen die bij dat referendum gekozen worden hebben zich kandidaat gesteld, waarbij ze uitgebreid hebben geëtaleerd hoe ze de toekomst zien en over welke bijzondere deskundigheid ze beschikken om die toekomstvisie ook waar te maken, waarbij dan als doel gesteld kan worden een mooie term die ik tegenwoordig vaak hoor in de radioreclame: we all benefit. Deze mensen worden er om de vier jaar op afgerekend of ze het goed hebben gedaan of niet.

Zij moeten bijvoorbeeld beslissen of er een systeem komt, waarbij vooral het gebruik van de auto wordt belast en niet zozeer het bezit. Beslissen ze dat ze er vóór zijn, dan kunnen ze daar op worden afgerekend bij de volgende verkiezingen. De kiezertjes moeten dan wel opletten, want met het weggooien van het badwater van een bepaalde coalitie gooi je misschien ook het kind weg van politieke douceurtjes die je hebt ontvangen. Zo zit de politiek nu eenmaal in elkaar.

Vervolgens moet je de volwassenheid hebben om mensen te kiezen die het beleid continueren dat het gunstigste is voor jou en het land. Als jullie even meeluisteren, dan wil ik wel fluisteren dat ik eigenlijk vind dat wie niets van politiek weet en daardoor vooral overal ‘teuge‘ is, geen stemrecht zou moeten hebben. Als we een overwicht krijgen van schreeuwend Nederland, dan heeft dat tot gevolg dat we blijven staan in 2009, of zelfs teruggaan naar 1934.

Ik zag deze week op de tv diverse Zwitsers die de indruk wekten te menen dat het referendum ging over de vraag of moslims hun raketten wel of niet mochten stationeren in Zwitserland ─ daar zou ik dan ook tegen zijn. Maar die mensen waren dus nog niet geschikt om te stemmen, volgens mij. Ze deden me ok denken aan de Venlonaren die vorige week desgevraagd onderweg waren naar het stembureau, om te stemmen op Geert Wilders. (Die niet meedeed.)

Het democratisch systeem is het minst slechte van alle systemen, weten we sinds Winston Churchill‘s tijd, maar daar werd dan altijd mee bedoeld: het parlementair systeem. Een referendum past daar niet in. Zouden kiezers in Nederland zich beheersen als gevraagd zou worden: ‘wilt u dat het belastingsysteem wordt opgeheven?' Het lijkt me niet. Gelukkig komt geen enkele partij met dat idee: als ze aan de macht komen, moeten ze wel wat poen hebben om die macht ook uit te oefenen.

______

hhBest

Dag, LD

‘Geen geld, geen Zwitsers‘, is een oud spreekwoord over de gierigheid van deze frisse mede-Europeanen, en daarom grepen deze sympathieke jodelaars de kans om er van te maken ‘Geen minaretten, wèl Zwitsers‘, maar dat klinkt natuurlijk nauwelijks sympathieker. Deze hele discussie gaat enigszins aan mij voorbij, want ik ben zowel tegen 'Mina redt' als tegen ‘Jezus redt‘, dus als de Zwitsers nou ook al die schattige kerktorentjes wegdoen, dan valt er met mij te praten.

Dat biedt mij meteen de gelegenheid over iets veel belangrijkers te beginnen, namelijk over ‘Wel Limburgs Dagblad, géén Sante‘.

Lees eerst maar eens het stukje zoals hierneven afgedrukt. Het staat vandaag in het Limburgs Dagblad, editie Parkstad. En let niet op de foto, daar lijk ik namelijk helemaal niet op, maar dit terzijde. Dat is trouwens een lichtpuntje: die foto kan nu meteen ook in de prullenmand. Ligt er al in, als u dit leest.

Er is een tiet van komen en er is een tiet van gaan, zeiden reeds de bijbelsche schuinsmarcheerders; bovendien kan ik mijn persoonlijke professionaliteit pas goed etaleren door te zeggen: goede gewoonte, hoor, om op je hoogtepunt te vertrekken. Bovendien beleef ik aanzienlijk meer genoegen aan deze hoek waar ik er alles uit mag kramen waar ik trek in heb, en dat wil bij de krant nog wel eens aan beperkingen onderhevig zijn. Alleen al het feit dat mijn stukje altijd moest gaan over wat er in dit minuscule hoekje van Nederland voorviel, is me wel eens zwaar gevallen.

Daar komt nog bij dat de collega‘s van de krant wel iets anders aan hun hoofd hebben dan het wel en wee van een marginale columnist. Ik zal daar verder niet op doorgaan, maar ik zou u willen adviseren de komende maanden de pers in de gaten te houden. Dat kan ik u trouwens hoe dan ook adviseren, en dan wel de geschreven pers, want hoezeer ik me op het internet beweeg, ik ben en blijf van de dode bomen.

Anders dan gewoonlijk zit ik verder enigszins met de mond vol tanden achter het toetsenbord.

Lees dat stukje nog maar eens. Dan ga ik intussen verder met de boekhouding.

________

hhBest

PS: Vorige week, toen ik nog niet wist dat Jacks vertrek ook mij betrof, schreef ik nog het volgende:

Jack

Dat ik in de krant nog eens zou worden toegesproken met als aanhef ‘lieve Sante‘ dat had ik op mijn oude dag toch niet verwacht. En nog wel een door groot man als Jack Vinders, een buitengewoon veelzijdig mens bij wie ik altijd schraaltjes heb afgestoken. Het mooie van zijn columns vond ik, dat hij ze schreef zonder het keurslijf waar de beroepsjournalist zonder het te willen, of zelfs maar te weten, vroeg of laat in terecht komt. Daar hoorde ook de soms onversneden emotionele toon bij, waar ik stiekem een beetje jaloers op was.

Intussen is het een goede regel dat een journalist of columnist geen actief lid van een politieke partij mag zijn. Terugkeer naar de tijden waarin de hoofdredacteur van een landelijke krant tevens lid was van het bestuur van een politieke partij is uiteraard ongewenst.

Hoewel: vijftig jaar journalistiek hebben mij geleerd dat neutraal zijn niet bestaat. Menige journalist van deze krant heeft vanuit zijn eigen rookwolk in zijn columns gefulmineerd tegen het rookverbod, om maar eens een voorbeeld te noemen.

Hoe dan ook, je moet ook de schijn vermijden: als je een goed lijstduwer van een partij bent, schemert dat ook door als je uitsluitend schrijft over je huiskat ─ want alles is politiek.

Die laatste opmerking heeft trouwens een politiek tintje, als je haar goed leest.

Dag Jack, ik vond het gezellig in ons hokje op maandag.

Filmgeschiedenis in de rijstvelden

Bittere rijst ─ Riso Amaro ─ was een film die je in Nijmegen niet te zien kreeg. Het heeft dan ook zestig jaar geduurd voordat ik hem in zijn geheel heb gezien, gisteravond om precies te zijn. Het probleem met zo‘n oude film is, dat hij in de tijd overdekt raakt met stof en flarden van wat er op gevolgd is. Voor de hand liggend voorbeeldje: het optreden van de toen achttienjarige Silvana Mangano als de rijstwerkster die de mannen het hoofd op hol brengt, werd door de katholieke kerk sterk afgekeurd, waardoor de film in Italië een enorm kassucces werd. Als je het nu ziet, valt nog altijd de nauwelijks verhulde verleidelijkheid van de actrice op, maar in dat woord ‘verhulde‘ zit precies het verschil met wat later kwam: Silvana heeft weliswaar een zeer kort broekje aan en enorm kapotte kousen, maar vergeleken bij wat de Italiaanse televisie tegenwoordig bij elk quizje laat zien, is zij een zedige non. Voor moderne kijkers maakt dat Riso Amaro veel minder spannend dan hij bij de première in 1949 vermoedelijk was.

Het verhaal is moeilijk na te vertellen, want er lopen nog wat hoofd- en bijgeschiedenissen door elkaar, alles in een licht hijgerige atmosfeer die wel moet ontstaan als je een drama vol liefde, verraad, misdaad en geweld wilt filmen tegen de achtergrond van duizenden in korte broekjes geklede rijstplantsters op blote benen en voeten. (Ja, in Italië wordt rijst geteeld, in echte sawahs, de padi wordt -- liever: werd, er zullen nu wel machines voor bestaan -- op dezelfde manier geplant als in Indonesië.)

Het was het debuut van Mangano, ze kon niks, maar kijk eens hoe ze er in slaagde gevestigde sterren als Vittorio Gassman en Raf Vallone in de schaduw te stellen. Later, na Anna, speelde ze veel ingetogener, zij het even aardse, rollen bij Pasolini en Visconti.

Die latere stoflagen stellen je ook in de gelegenheid te zien dat Bertolucci in 900 uitvoerig juist uit deze film citeerde, de scènes met massa‘s zingende boeren, de politieke ondertoon ─ pas na Riso Amaro was iedere Italiaanse acteur en regisseur, romancier en beeldend kunstenaar als vanzelfsprekend communist, maar in de film is daar al iets van te zien.

Andere details blijven je bij, die toeschouwers in 1949 misschien niet zo opvielen. Bijvoorbeeld dat regisseur Giuseppe de Santis de geweldige rijdende scène langs de dijken en velden met al die honderden ijverig werkende en zingende vrouwen tweemaal in de film gebruikt, hij was kennelijk nogal trots op dat staaltje techniekbeheersing.

Wat je je ook niet onmiddellijk realiseert is dat deze film vrijwel geheel op locatie is gedraaid, in 1949 nog helemaal niet vanzelfsprekend; en dat, op drie of vier min of meer beroepsacteurs na, alle acteurs en figuranten amateurs waren.

Ik las ergens dat het gevecht tussen de legale en illegale rijstwerksters het grootste vrouwengevecht uit de filmgeschiedenis was en is.

Maar dat zijn dus allemaal dingen waarvoor je sinds het ontstaan van deze film vele andere gezien moet hebben. En kritisch bekeken. De toren waar Silvana vanaf springt om zelfmoord te plegen is daar veel te laag voor, bovendien val je op de weke grond van de rijstvelden. Maar het blijft een prachtige scène, waarbij de val zelf discreet buiten beeld werd gehouden. Dat doen ze tegenwoordig vaak niet meer. En toch is het echt een filmisch middel: wat vanzelfsprekend is, hoef je niet te laten zien.

_________

hhBest

Wachten op een erfelijke agenda

De Digitale Agenda die mijn leeftijdgenote Neelie Kroes moet gaan bijhouden, die heb ik alweer een paar jaar geleden weggedaan. Ik was er vroeg mee, met die Digitale Agenda, ik had er al een in 1999, een Psion 7 Series. Vermoedelijk door een klein defect in de backupbatterij (zo‘n knoopje) raakte ik een jaar of drie geleden alles kwijt dat er inzat, e-mail- en huisadressen en een complete agenda die toen nog wat meer items bevatte dan tegenwoordig. En alle verjaardagen.

Sindsdien gebruik ik weer gewoon een papieren boek, pocketformaat, één dag per pagina, met ringband en elegante zwartlederen omslag.

En daar word ik dus om uitgelachen. Ze trekken allemaal de iPhone, de Blackberry, de weet ik veel Samsung of Sony Ericsson maar ik ben conservatief, dus ik houd telefoon, agenda, televisie en fotografie gewoon uit elkaar. Want die apparaten zijn te ingewikkeld voor mij ─ hoewel ik zeker weet dat ik ze allemaal kan leren beheersen, maar het is de vraag of ik dat allemaal wel wil.

Ik heb dus die gewone mobiele telefoon ─ ik ben zelfs zo iemand die in een zin als deze even achteruitkijkt naar het woord ‘gewone‘ ─ waar ik pas de noodzaak van inzag toen ik in 1996 in de stromende regen met een defecte auto op de vluchtstrook stond en besloot dat ik nog één keer naar een praatpaal zou lopen en daarna vooral naar de telefoonwinkel voor een mobiele telefoon.

Die ik daarna nog met veel moeite mijn huisgezin in moest praten.

Dat gold ook voor de Psion 7 Series trouwens, hoewel ik me die als betaling in natura liet sturen wegens een opgeknapt karweitje. Een geweldig apparaat trouwens, ver zijn tijd vooruit, je kon er zelfs mee internetten, al moest je daar iedere keer lange codes voor intikken. Ik heb me jarenlang afgevraagd waarom er geen laptops in dat formaat op de markt waren. Tot vorig jaar inderdaad laptops verschenen met 8 tot 10 duims schermen ─ de Psion had 7 inch.

In de Samsung NC10 bewaar ik nu niks van betekenis, want het ding hoeft maar uit je hand te glippen en op de grond te kletteren en je bent van alles kwijt ─ vooral als hij niet op de grond maar in de rioolput valt die zich altijd bevindt recht onder het sleutelgat in je autoportier.

En mijn agenda is dus gewoon weer van papier. Weet je dat er agenda‘s zijn die er aanzienlijk sjieker uitzien dan zo‘n lompe iPhone? Dat is als een Maserati zich verhoudt tot een botsauto, echt waar.

Er zijn tijden geweest dat ik zelfs een papieren agenda niet nodig had, ik onthield eenvoudigweg alles. Na een kleine operatie onder narcose was kennelijk de backupbatterij leeg, dus moest ik vanaf dat moment wel een agenda.

Het wachten is nu op een agenda die in je hoofd wordt ingebouwd. En die dan erfelijk wordt.

Als Neelie dáár even voor wil zorgen?

______

hhBest

De democratie van de filerijder

CU-fractievoorzitter Arie Slob zag gisteravond in DWDD niet dat De Telegraaf zijn hetze voert tegen het rekeningrijden op grond van gefantaseerde cijfers – en zelf loog hij ‘by proxy’ door, recht in het gezicht van een bijna twee miljoen jaar oude schedel, te vertellen dat hij geloofde in Gods Schepping, terwijl iedereen weet dat die maar een schamele zesduizend jaar geleden voorviel.

Er was ook een paleokunstenaar aanwezig die over die schedel een gezicht had gedrapeerd dat er bepaald niet om loog – als dat een voorouder is, dan zijn we er wel op vooruit gegaan, sinds Gods Schepping.

Mij zul je er niet op betrappen dat ik nodeloos achter Camiel Eurlings ga staan, maar je moet het ook niet uitsluiten. Zeker nu het monsterverbond van De Telegraaf, VVD, SP en PVV voluit en volstrekt onverantwoordelijk probeert zetelwinst te slaan uit een tamelijk recent uitgangspunt in de Nederlandse  politiek: de regering is per definitie fout geweest, in welke oorlog dan ook, dus we springen allemaal in de smalende stand bij alles dat door die regering wordt aangedragen.

Let wel, ik geloof ook niet dat het rekeningrijden iets zal bijdragen aan het terugdringen van de files en al helemaal niet aan de parkeerchaos in de grote steden. Zeker als doorgaat wat het CDA zich voorstelt: met de opbrengst van het rekeningrijden asfaltwegen aanleggen die breder dan lang zijn. De enige oplossing is een strikt vergunningstelsel voor het hebben van een auto gecombineerd met sterk verbeterd en gratis openbaar vervoer.

Maar het principe, daar gaat het om. Het principe dat wie rijdt daarvoor moet betalen en wie de auto niet gebruikt, niet. Eindelijk komen we af van wat De Telegraaf nog niet zo lang geleden ‘Onze auto, de melkkoe´ noemde: af van de motorrijtuigenbelasting en de aanschafbelasting. (De accijns op benzine, ook zoiets. Maar ik denk eerder dat we een accijns op stroomverbruik voor elektrische auto’s krijgen.)

Probeert De Telegraaf het nog met een rookgordijn over de financiële feiten en een bumpersticker (daar komt ook nog eens accijns op) gaat de PVV-fractie over op het vertonen van zijn ware gezicht: het gedachtegoed van het politieke niets. Ook de VVD weert zich dapper om De Tel en Geertje rechts in te halen en dus woensdag Camiel Eurlings en zijn website van leugens te betichten – waarop Eurlings perfect reageerde – gisteren was het de beurt aan het treurigste dat ultrarechts weet te bedenken: je democratische spreektijd gebruiken om lamme grappen op iemands naam. Hoorde ik nou goed dat Richard de Mol, of hoe die minkukel ook heet, ten overstaan van de minzaam glimlachende Camiel en de ietwat ongemakkelijk grijnzende staatssecretaris Tineke Huizinga-Heringa (dan ook van de CU) Eurlings zelfs uitmaakte voor Camiele-neker? (Nog even geluisterd: het was Camilometer. Sorry.)

En moeten we dan nog altijd voorzichtig zijn om zowel de PVV als De Telegraaf (en in hun kielzog de VVD) te beschuldigen van onverantwoordelijk omspringen met de democratie zelf?

_________

hhBest

Het zwarte goud

Deze week stond ik op een wel heel bijzondere plaats. Met een kopje koffie in de hand. Ik stond bij de ingang van de lift van de schacht van de Oranje Nassau 1-kolenmijn in Heerlen, en keek door de open deur naar beneden. (Naar boven is natuurlijk niks te zien.) Erg ver kon je naar beneden ook niet kijken, een meter of twee, drie, daar was de oppervlakte zien van de betonnen vloer, de bovenkant van de ‘kurk‘ die nu alweer vijfendertig jaar geleden in de achthonderd meter diepe schacht was gepropt omdat daar ónder niemand meer iets te zoeken had. Naar verluidt is de schacht en de hele ‘mijnstad‘ waar hij toegang toe verschafte, volgelopen met water van een dusdanige temperatuur, dat je er een deel van de stad mee kunt verwarmen.

Voor de open deur hadden zich tien mijnwerkers opgesteld. Voormálige mijnwerkers, natuurlijk, in ouderwets aandoende kleding, voornamelijk van beige, stevige stof ─ ik stel me voor dat een uitgekiende campagne nog wel eens de stoere, trendbewuste man voor deze kledinglijn zou kunnen interesseren.

Het waren mannen die betrekkelijk korte tijd in de mijnen hebben gewerkt en die optreden in een tv-serie, genaamd ‘Tien torens diep‘ die momenteel op de Limburgse tv wordt vertoond en die in het voorjaar door de AVRO op de vaderlandse buis wordt gebracht. De bijeenkomst was bedoeld als promotie van de serie en wat er bij hoort aan merchandising.

Ik moest intussen denken aan die ene keer dat ik in een echte kolenmijn was afgedaald; het was de mijn Ledstone Luck Colliery in Yorkshire ─ ik zie op internet dat die ook al gesloten is, ik hoop niet als gevolg van mijn alles verwoestend bezoek.

Met die rammelende lift naar beneden, in een treintje een reis door duistere gangen, een stuk met gebogen hoofd door bijna kniediep water ─ niet denken aan je neiging tot claustrofobie ─ en het aanzwellende geloei van een machine. De machine was een enorm apparaat genaamd kolenschaaf, hij hakte, bediend door drie of vier roetzwarte mijnwerkers, met oorverdovend geraas een laag van het zacht glanzende ‘zwarte goud‘ uit de wand, waarbij een zwarte stofwolk ontstond die althans mij de adem benam.

Ter plaatse besloot ik dat ik me niet kon voorstellen dat je het langer dan een halve werkdag in een kolenmijn zou kunnen uithouden.

De oud-mijnwerkers in Heerlen legde ik die vraag voor. ‘Je deed het voor het geld, er was niks anders, je wende er langzaam aan, het was avontuurlijk,‘ daar kwamen de antwoorden op neer van de mannen die zeventien jaar oud die hel in werden gestuurd.

We namen nog een kopje koffie en ik liep naar buiten waar de regen bij bakken uit de hemel viel. De parkeerplaats stond zo‘n beetje onder water en daar kreeg ik natte voeten van. Maar daar moest je natuurlijk niet over zeuren, als je net weer ontsnapt was aan die duistere gangen, waar je met de beste wil van de wereld niets van enige schoonheid had kunnen ontwaren.

________

Op de foto zien wij de dagchef van de Ledstone Luck-mijn in Yorkshire, met in het midden fotograaf Elly Deben en geheel rechts uw columnist, toen net veertig jaar oud.

_________

hhBest

Weelderige tuin in de verleden tijd

Waar zijn de tijden gebleven dat ik om de andere dag een boeiend en leidinggevend artikel schreef, zeg maar rustig: uit de mouw schudde, aangaande de natuur in het algemeen en alles dat groeit en bloeit en altijd weer boeit in het bijzonder. Ik heb enige stukken uit de jaren tussen 1978 en 1988, want daar heb ik het over, laatst nog eens doorgelezen. Conclusie: wat een onzin enerzijds, maar wat een weelde anderzijds.

Dat waren de jaren waarin ik een moestuin had waarin vijfenzestig verschillende soorten blad-, krop- en snijsla allemaal een eigen plaatsje hadden in de volstrekt onkruidloze en zwaar gemeste bedden, waar exotische gewassen waarvan ik de zaden uit Groningen, Florida, Japan en Italië liet komen welig tierden en soms zelfs telig wierden, het ene dus al weelderiger, ik had bijna gezegd: geiler, dan het ander. Donkerpaarse tomaten naast knalgele komkommers, capucijners, die dekselse raasdonders, naast de lange gele boterbonen die luisteren naar de naam Meraviglia di Venezia ─ als je goed keek zag je dat ze echt luisterden.

Courgettes in alle vormen en kleuren probeerden in mijn tuin al de macht over te nemen toen in Nederland slechts een select gezelschap bezoekers van Frankrijk en Italië er ooit van gehoord had, met wat geluk had ik kleine artisjokjes en hele kleine tuinbonen die je met schil en al kon eten. Ik had rode, witte, gele en kruisbessen, gewone en bosaardbeien in de kleuren wit en  rood, druiven in het wit, het blauw en het muskaat, natuurlijk vijgen, frambozen, doornloze bramen, appels, peren, perziken en kersen die ook al luisterden naar een mooie naam: Abbesse de Mouland. Ik leerde mezelf rode, witte en oranje bieten in te leggen en te eten en ik kan nog veel meer vertellen en opscheppen, maar dan gaat het toch lijken op liegen en dat heb ik me ooit voorgenomen: overdrijven mag een beetje, maar liegen, dat kan niet.

Waarom bestaat dat allemaal niet meer? Te oud, te weinig tijd, het huis vergroot en dus de tuin verkleind en alle die exotica is tegenwoordig voor een habbekrats op de markt te krijgen. Daarom.

Ik heb nog wel die druiven en vijgen, en tegenwoordig zelfs een volbeladen kakiboom die het nadeel heeft dat de kaki‘s niet rijp worden. Er zijn wat kruiden, natuurlijk, die kunnen overal tegen.

En vanmorgen zag ik weer eens het verschijnsel dat niks met mij, maar met de zachte herfst te maken heeft: de witte Kentranthus ruber bloeit volop, net als diverse Viburnums, die er ook nog eens bij ruiken als een authentieki oude- damesparfum. En heel apart zijn de Welsh poppies (Meconopsis cambrica)in de varianten citroengeel en oranje en ik sta alweer verwonderd te kijken naar de Helleborussen die hun bloeineuzen uit de grond steken als waren het asperges.

O ja, dat was ik nog vergeten: met asperges heeft het nooit echt willen lukken. Ik vind daar eigenlijk ook geen ene mallemoer aan, als u me toestaat.

_________

hhBest

Een boek dat geen film hoeft te worden

Van het boek wordt een film gemaakt, en dat is een overbodige mededeling omdat tegenwoordig van ongeveer èlk boek, mogelijk met uitzondering van het telefoonboek, een film wordt gemaakt. Het is ook wel handig als degene die het plan maakt om het boek te verfilmen tevens de echtgenoot van de schrijfster is, en dat die echtgenoot ook het vorige boek van de schrijfster heeft omgezet in een film.

Het gaat om het boek ‘Venuto al mondo‘ van Margaret Mazzantini, dat dit jaar werd bekroond met de Premio Campiello. Dat is overigens een prijs die een beetje vergeleken kan worden met onze AKO literatuurprijs. De Premio Campiello is ingesteld door de vereniging van ondernemers in de Noord-Italiaanse regio Veneto, waarmee meteen de naam verklaard is, want een campiello is een typisch Venetiaans woord voor een pleintje.

Venuto al mondo ─ ‘Ter wereld gekomen‘ gaat weliswaar over een echtpaar dat door onvruchtbaarheid van de vrouw het zozeer gewenste kind niet kan krijgen, maar door de situering van de belangrijkste gebeurtenissen in Sarajevo in Bosnië krijgt het boek een geheel andere lading.

Mazzantini heeft het boek ogenschijnlijk een in de tijd enigszins verwarrende structuur gegeven maar geleidelijk aan blijkt dat een goed idee te zijn geweest. Een voor een worden de vage vermoedens van de lezer bewaarheid.

In 2008 krijgt de hoofdpersoon en ik-figuur Gemma een telefoontje van haar oude liefde en vriend Gojko in Sarajevo, die haar uitnodigt daarheen te komen. Ze hebben elkaar zestien jaar niet gesproken. Gemma neemt haar zestienjarige zoon mee naar de Bosnische hoofdstad en dan begint in wisselende terugblikken de ‘korte inhoud van het voorafgaande‘.

In het begin van de jaren tachtig, ten tijde van de Olympische Winterspelen, is dichter Gojko gids van de toenmalige literatuurstudente Gemma. Door hem ontmoet ze in Sarajevo een Italiaanse fotograaf, Diego. Enige tijd later zien we Gemma en Diego, de plassenfotograaf, terug in Rome, als paar. Gemma verlangt naar een kind maar na onderzoek blijkt ze onvruchtbaar te zijn (er zijn dan alweer jaren verstreken, het is het begin van de jaren negentig). De wanhoop leidt naar een dorp in de Oekraïne waar Gemma op het laatste moment afziet van de haar ‘aangeboden‘ draagmoeder. Op de terugvlucht maakt het vliegtuig een tussenlanding in Belgrado en het stel besluit dan door te vliegen naar Sarajevo, waar net het beleg van de Bosnische hoofdstad door het Servische leger begonnen is, voor een bezoek aan Gojko.

Daar ontstaat het plan om Diego de vriendin van Gojko, Aska, zwanger te laten maken en het kind van die twee te ‘kopen‘. Aanvankelijk komt er niets van het plan terecht. Gemma reist naar Rome, Diego blijft achter in Sarajevo, waar natuurlijk veel te fotograferen valt. Maar Gemma merkt als snel dat ze geen contact kan krijgen met haar man Diego. Na een aantal maanden reist ze moeizaam naar Sarajevo en ontdekt daar dat Aska wel degelijk zwanger is van Diego. Gemma besluit de zwangerschap af te wachten en maakt daarbij het dieptepunt van het beleg van de stad mee, met als climax de geboorte van het kind van Aska. Gemma weet uit Italië de vijftigduizend mark bij elkaar te krijgen die Aska voor het kind wil hebben. Gemma denkt dat Diego met haar en het kind naar Italië zal vertrekken, maar uiteindelijk komt ze alleen in Italië aan, waar ze ineens met dat kind zit ─ haar vader vindt het aanvankelijk nog leuker dan zij, zij heeft moeite het kind, Pietro, te zien als háár kind.

Ik heb, eerlijk gezegd, het boek nog niet uit, ik schat dat me nog een paar verrassingen te wachten staan.

Waar ik vooral van onder de indruk ben dat is de ongelooflijke detaillering die Mazzantini hanteert om het verhaal tot leven te laten komen. Nog nooit las ik zo‘n gruwelijke beschrijving van het haast middeleeuwse beleg van Sarajevo, maar ook van de sfeer eromheen: dit is een Europese oorlog, op enkele uren vliegen afstand, ‘terwijl wij pootjebaadden in de Adriatische Zee werden de mensen in Sarajevo op straat doodgeschoten door de sluipschutters die zeiden dat het niet anders was dan het schieten van konijnen.'

Het indringende portret van Gemma zelf maar vooral dat van Diego, die eigenlijk nooit volwassen is geworden, een magere hippie die regenplassen fotografeert. De onhandige, stuntelige liefde tussen hem en Gemma zijn ijzingwekkend goed beschreven. Dit is geen vrolijk boek. Gemma‘s ouders, Pietro, Gemma‘s latere echtgenoot Giuliano ─ een kapitein van de carabinieri, tevens rots in haar branding ─ en ook Gojko worden met een ongelooflijke precisie als het ware gefileerd.

Mazzantini beschrijft ook opvallend vaak de geuren die Gemma ruikt, van het kind, van de lucht in de kapotgeschoten huizen in Sarajevo, van het eigen huis nar maanden afwezigheid, van mannen en vrouwen, van kleren, van de bevalling.

Het zal mij benieuwen wat voor film dat gaat worden ─ de beelden die de lezer van het boek voorgeschoteld krijgt kunnen, in hun enorme detaillering, nauwelijks door een film overtroffen worden, en geurenfilm bestaat ook al niet. En wat te denken van het plan om Penelope Cruz de rol van Gemma te laten spelen ─ ik zie Gemma als een bijna geslachtsloos wezen, enigszins muizig van uiterlijk, een vrouw die gebukt gaat onder de vele mislukkingen in haar leven, en dan met name die van het moederschap. Cruz is dat type toch helemaal niet?

Naschrift op 28 november: Ik heb het boek nu wel uit, de laatste tachtig pagina's gooien het hele boek feitelijk om. Maar goed dat ik dat bij het schrijven van bovenstaand stuk nog niet wist. Ik bedoel: het boek wordt er een tragische roman door, en dat was het eerst nog niet zozeer.

Venuto al mondo ─ Margaret Mazzantini, Mondadori 2008. Nog geen Nederlandse vertaling bekend.

De foto ─ Margaret Mazzantini en haar man regisseur Sergio Castellitto ─ is afkomstig van de website van Il Messaggero.

________

hhBest

Het meisje met het pakketje

Dit wordt een lofzang op Angelique. Tenminste, ik denk dat ze Angelique heet, de knappe jonge vrouw die altijd aan het eind van haar dienst bij TNT Post bij ons aanbelt om weer eens iets af te leveren dat we in een internetwinkel hebben besteld. Als ik een eindje terugdenk gaat het enigszins beschamend lijken, ze bracht al een complete set tuinmeubels, een flatscreen-tv, desktop- en laptopcomputers, eindeloze pakken boeken, cd‘s en dvd‘s, en natuurlijk wijn, wijn en nog eens wijn uit allerlei windstreken. En dan vergeet ik vast nog het een en ander.

Ook andere bezorgers komen wel aan de deur, maar dat zijn altijd ándere. De meest indrukwekkende is de man die met de enorme bus van DPD helemaal uit München is gekomen (er staat althans een M op zijn kenteken) het minst de mevrouw die heel af en toe iets brengt en dat opvist uit de kofferbak van haar zeer overjarige personenauto van een reeds lang verdwenen Japans merk.

Maar twee zijn er constant: de oudere man met de witte oordopjes en altijd een stompje sigaar tussen de tanden die de rol van buurtpostbode speelt (de brieven ruiken een beetje naar het sigaartje) en dan dus Angelique.

Het is al zo ver dat Angelique zwaait van achter het stuur van haar busje, waarmee ze de hele dag haastig door het dorp stormt: ha, een vaste klant!

De lofzang betreft niet zozeer de punctualiteit waarmee Angelique (we noemen haar stiekem onder elkaar wel eens Angie) want ze brengt onze bestelling vrijwel altijd aan het einde van haar ronde ─ daarna gaat ze naar huis, heeft ze wel eens desgevraagd bevestigd. In de Sinterklaas- en Kersttijd wordt het soms een latertje voor haar, ze heeft al eens om negen uur ‘s avonds aangebeld, maar vindt dan toch altijd een willig oor onzerzijds. Ik hoop intussen dat ze dubbel betaald wordt voor al die overuren.

Waar de lofzang vooral over moet gaan is de eeuwig opgewekte stemming waarin Angelique verkeert, niet dat norsige humeur dat we vroeger zo vreesden van vrachtrijders uit Schiermonnikoog die kritisch stonden tegenover het helemaal in de onderste rand van Zuid-Limburg bezorgen van een pakje ter grootte van een tennisbal, of een halfvolwassen palmboom in pot.

Nee, altijd een blije glimlach, alsof ze het pakje geheel vrijwillig uit eigen zak bekostigt omdat ze ons zo aardig vindt. Pakje niet goed? Angelique neemt het welgemoed weer mee, ik weet zeker dat ze het tot morgen zo lang onder haar bedje legt.

En altijd heeft ze een vriendelijk woord aangaande haar opvatting op welke wijze het al aangebroken weekend het beste voor ons zou kunnen verlopen.

Wij roepen haar dan na (want ze heeft, als gezegd, altijd haast) dat wij haar exact hetzelfde wensen en rennen dan weer naar de computer om weer iets te bestellen, natuurlijk.

________

hhBest

Willem, hup, naar de Falkland Eilanden

Voor ons, republikeinen, heugelijk nieuws: Willem Alexander (voor de echte republikein: W.A. van Amsberg) gaat zijn paradijs ergens anders zoeken. Dat is hotemetoots voor: ik vertrek, ik neem vrouw en kinderen mee, ik ga ergens anders een nieuw bestaan opbouwen. Opgeruimd staat netjes, zou ik zeggen en neem meteen je moeder en de rest van de koninklijke familie mee. Nieuw-Zeeland is misschien een interessante bestemming, naar verluidt kun je met name op het Zuidereiland geheel onbespied een anoniem leven leiden als schapenboer. Of, nog beter: de Falkland Eilanden, Las Malvinas voor Máxima – hoe mooi zou het zijn als de Nederlandse koninklijke familie na haar collectieve abdicatie en passant de nog altijd tussen Engeland en Argentinië sluimerende vete oploste.

Maar ik ben bang dat de toekomstige Willem IV dat niet bedoelt. Niettemin moet hij aan zijn woord gehouden worden: of je paradijs ligt gewoon in Huis ten Bosch, of je treedt af en dan zoek je je paradijs maar ergens anders en nooit meer terug komen. Dat heeft voor hem grote voordelen: hij kan daar dan ongestoord in zijn eigen natuurlijke habitat wonen, omringd door louche bankiers en vastgoedhandelaren en de rest van zijn ultrarechtse patsersvrienden. Ik denk dat de Republiek der Nederlanden hem dan ook nog gewoon zijn ‘eigen’ geld kan laten houden, en desnoods het recht op aow en dan weg.

Meneer Van Amsberg heeft met deze hele affaire bewezen absoluut niets te begrijpen van wat de gemiddelde Nederlander van de koning verwacht. Hij heeft zich oneindig ver verwijderd van het ideaal van het Nederlandse volk: zijn grootmoeder kogelin Juul. Dat was natuurlijk ook een zweefhoofd met uitsluitend foute vrienden en zelfs een zeer foute echtgenoot, maar ze had zelf wel iets schattigs. Heel jammer dat zij de stap, waar ze zo dicht bij is geweest, namelijk de abdicatie in het begin van de jaren vijftig van de vorige eeuw, uiteindelijk niet gedurfd heeft. Maar verder geen sentimentaliteit daarover. ‘Wie ben ik dat ik dit doen mag’, zei ze in 1948, en het juiste antwoord was geweest: ‘Dan doe je het toch niet schat, even goeie vrienden.’

Wat mij in ieder geval definitief tegen Lex en zelfs Max inneemt, is dat WA in zijn brief aan Balkie weer eens de pers de schuld geeft. Nee, hij is geen neokoloniaal die de plaatselijke negers, indien ze zich goed gedragen, wel als huispersoneel wil aanstellen. Hij is er alleen maar verbolgen over dat de Nederlandse pers inmiddels afgeleerd heeft uitsluitend als een goede djongos met de pajong te wapperen.

Waarmee natuurlijk niet gezegd wil zijn dat de media erg elegant te werk zijn gegaan. Rest nog de vraag: moeten de media elegant eigenlijk wel te werk gaan en zo ja, in hoeverre?

__________

hhBest

Nationale Handschuddag

Het is vandaag Handschuddag. Waarom ook niet, net de Dag van de Cateringmedewerker achter de rug en gehoopt dat die de handen had gewassen; bovendien is het ook Handwasdag, weten jullie nog, dat van die Mexicaanse varkensgriep? Al lang geen Mexicaans varken meer gezien, trouwens.

Handschuddag is het dus, een oude traditie die precies drie jaar teruggaat, toen we nog in angst en beven leefden voor Rita Verdonk. Toen was er een imam in Tilburg die bang was dat Rita haar handen niet had gewassen, en dus weigerde die vast te pakken. (Het kan ook zijn dat hij dacht: ja, daar krijg ik dan spontaan een stijve pik van en dat is geen gezicht, voor die mevrouw. Kan ook, natuurlijk. Hoewel, Rita Verdonk?)

Hoe dan ook, over een en ander schreef ik op 10 november 2006 het volgende:

‘Het is in Nederland, hoor ik de laatste dagen weer roepen, de gewoonte dat je elkaar een hand geeft als je elkaar tegenkomt of afscheid neemt.

Dat is nou typisch zo’n burgerijstandpunt waar hele volksstammen, ook als ze niet uit Anatolië of het Rifgebergte komen maar gewoon uit het Wittevrouwenveld in Maastricht, het Waterkwartier in Nijmegen en het Schaesbergerveld in Heerlen, vreemd tegenover staan.

Ik ben zelf opgegroeid in zo’n buurt, waar de mensen elkaar géén hand gaven, laat staan dat ze elkaar ooit kusten als ze geen echtelieden waren – en dan dus niet in het openbaar – of ouders en kinderen.

Het extreemste voorbeeld van wèl handen geven zag ik ooit in een forensentrein die van Luik naar Brussel reed, afgeladen met ambtenaren. Iedereen die onderweg instapte liep de hele trein door om echt íedereen een hand te geven.

Het andere uiterste: toen ik in 1955 voor het eerst in Italië kwam, bleek dat ik de mannelijke familieleden met wie ik kennis maakte klapzoenen op beide ongeschoren wangen moest geven.

Het was in datzelfde jaar dat ik verkering kreeg met Dorrie, die in een doodsjieke buurt in Nijmegen woonde. Dat was een sprong in het diepe want voor ik het wist, kreeg ik al bridge-les. En stond ik voor het raadsel, of ik haar ouders nu bij elk bezoek een hand moest geven of niet.

Het is dat gestuntel, en nog een paar dingen, die er toe leidden dat de verkering van korte duur was – tot mijn opluchting, eerlijk gezegd. Want dat gedonder van die handen, dat heb ik nooit helemaal onder de knie gekregen.

En nu zegt mevrouw Verdonk – ik heb geen idee van de sociale klasse waaruit zij is voortgekomen – dat het in Nederland de gewoonte is dat je elkaar een hand geeft.

Ik bood de stratenmaker laatst bij het afrekenen mijn hand aan.

Hij keek er enigszins bevreemd naar, er verstreken seconden voor hij begreep wat ik bedoelde. Hij gaf een hand, een beetje gegeneerd. En hij was een raszuivere inwoner van Landgraaf.

Hellup!

_______

hhBest

Teloorgang van een Kamerlid

Roderik-Jan Bommelsteijn gaat nog een zweterig weekje tegemoet, want de majesteit laat het er niet bij zitten en lamme excuses ergens in die armoedige gangen van het Tweede-Kamergebouw zullen ongetwijfeld niet voldoende blijken te zijn. Nee, Erik-Jan Blommesteijn zal met de billen bloot de trappen van Huisch ten Bosch moeten opkruipen en nederig de onderzijde van Hare Majesteits schoenen grondig schoonlikken, dan kan hij misschien nog ontkomen aan het lot dat andere tegenstanders van Oranje, de gebroeders De Witt, ten deel is gevallen. Gevild ondersteboven aan de Gevangenpoort, dat zal hem leren, zal ik maar zeggen.

Van twee dingen één: óf wat het staatshoofd zegt tijdens welk gezellig samenzijn dan ook is, conform de Grondwet van het Koninkrijk der Nederlanden, van geen enkel belang en kan dus rustig verzwegen worden. Of de bemoeizucht van wat de Nederlandse republikeinen ‘mevrouw Van Amsberg‘ plegen te noemen blijkt in de praktijk toch wèl van belang te zijn, en het enige dat je dan met haar uitspraken kunt doen is: het besprokene in een debat in de Tweede Kamer aan de orde stellen.

Wat mij betreft mag er dan die broodnodige wet uit rollen die het formele staatshoofd niet alleen verbiedt zich met staatszaken te bemoeien, maar ook precies beschrijft wat de relatie is van individuele Kamerleden met dat staatshoofd. Volgens mijn verwarde hoofd hebben Kamerleden namelijk helemaal geen relatie met het staatshoofd, maar uitsluitend met de voorzitter van de ministerraad en diens kabinet.

Maar nee hoor, je zag ze naar buiten komen, alle vijftig, na het kopje thee bij de majesteit. Met nagloeiende wangen van de klappen die zij uitdeelde. Met een uitgesproken bedrukte uitdrukking op het edele gelaat. Oei oei, we doen het niet goed, we doen te veel spoeddebatten en de kogelin ziet het parlement eigenlijk helemaal niet zitten, ze maakte allerlei grappen over ons functioneren, je hoorde duidelijk dat ze bedoelde: jullie spoeddebatteren maar een eind weg, ik regel toch op de achtergrond alles met JP. De enigen die voortaan nog enigszins met opgeheven hoofd naar het Binnenhof kunnen, dat zijn de Kamerleden van de SP, die geen heil zagen in dat kopje thee en wel iets anders aan de kop hadden, nu de Wildersstemmers in toenemende mate de SP als het alternatief zien voor de PVV. (Ik vind rood ook een mooiere kleur dan bruin.)

Er is één lichtpuntje: net zoals Sarah Palin na haar promotiecampagne eindelijk eens dat boek kan gaan lezen dat ze geschreven heeft, kan Arend-Jan zich daar nu ook eens rustig op gaan bezinnen en zich verkneuteren over het feit dat hij voortaan werkelijk álles kan schrijven zonder daar ooit voor op de vingers te worden getikt, door wie ook.

Behalve natuurlijk als hij verlangens koestert als die van Palin: Boekesteijn for president! En dat gaat nog lukken ook. Wij Nederlanders zien graag clowns op de troon.

________

hhBest

Als de school maar een naam heeft

‘Create your future‘. Een slagzin die betekent: ‘Schep je toekomst‘. Dat is natuurlijk een rijkelijk optimistisch advies: alsof het mogelijk is je eigen toekomst te scheppen. De meeste mensen moeten achteraf constateren: ‘De toekomst heeft mij geschapen‘. Een optimistische toonzetting, staat daar tegenover, is ook niet altijd af te raden. Het zou raar zijn als een school als motto zou hebben ‘There is no future‘, al ligt dat natuurlijk dichter bij de waarheid, het zou een stelling kunnen zijn uit een college dat wordt gegeven over het onderwerp: ‘De tijd bestaat niet‘.

Sinds dit schooljaar hebben we hier in Oostelijk Zuid-Limburg ─ in makelaarstaal ‘Parkstad Limburg‘ ─ een groot complex van middelbare scholen, Charlemagne College genoemd. Daarin zijn scholen opgegaan die vroeger een uitdrukkelijk regionale component hadden: het College Rolduc heette naar een oud klooster in Kerkrade, op de (huidige) Duits-Nederlandse grens, een gebouw met een lange, bewogen geschiedenis; en het Eijkhagencollege in Landgraaf, dat heet naar een bosje waarin het eerste noodgebouw van de school stond.

De vergrijzing van de bevolking en de vermindering van het aantal scholieren hebben tot de fusie geleid. Geen buitengewone creativiteit kwam te pas aan het vinden van een naam voor het nieuwe instituut: op luttele kilometers afstand bevond zich meer dan duizend jaar geleden de hoofdstad van Verenigd Europa, Aken, onder leiding van een keizer die vermoedelijk geen erg hoge cijfers zou hebben gehaald op het college dat nu zijn naam draagt: Charlemagne. Naar verluidt was hij namelijk analfabeet.

Je zou natuurlijk kunnen zeggen: waarom heet die school niet ‘Karel de Grote College‘? En daar weet ik het antwoord niet op. Wel op die Engelse slagzin: ‘Create your future‘. Een school met een Franse naam en een Engels motto. Was het niet beter geweest, als het toch in een vreemde taal moet, Charlemain College te schrijven, beide in het Europees Esperanto, het (steenkolen) Engels?

Ik heb er dezer dagen al tweemaal een stukje over geschreven in andere persorganen, maar ik kom een beetje terug van mijn kritiek. Want wij vonden het destijds heel normaal dat we op het Canisius College zaten, wij noemden het zelf trouwens ‘Het Hok‘. Heeft iemand er ooit aan gedacht dat het een passende naam was voor een school die naar de Nijmeegse jezuïet Piet de Hond was genoemd?

Hier in Zuid-Limburg had je sinds jaar en dag verenigingen die een Latijnse of Franse naam hadden, ten teken dat de oprichters niet van de straat waren. De leukste blijft altijd nog een fanfare in Ransdaal, die Les Amis Reunis heet, De Verenigde Vrienden ─ niemand haalt het nog in zijn hoofd die naam in het Frans uit te spreken; iedereen zegt ‘les amis reunis‘, waarbij reunis rijmt op Theunis.

Create your nickname, dat zou een betere zijn, dat zou de Hyvesgeneratie ook beter begrijpen.

_______

hhBest

'Voor jou ben ik nog altijd 'u''

Op een chatsite van Genootschap Onze Taal ─ te bereiken voor wie op het LinkedIn netwerk zit ─ worden allerlei onderwerpen die in enig verband staan of kunnen worden gebracht met taal onderworpen aan discussie met deelnemers. Hoewel er, vooral als het onderwerp net aan de orde is gesteld, vaak serieuze en steekhoudende argumenten worden gebruikt, beginnen de meer jolige deelnemers (onder wie uw columnist, wat dacht u) na een paar dagen kolderieke bijdragen te leveren die vaak een vrij hoog humorgehalte hebben, al zeg ik het zelf. Dit is ook zo'n site die niet ontdekt is (of zal worden, wat mij betreft) door schreeuwend Nederland.

Wel zijn enkele volkomen normale geplogenheden van internet ook hier dagelijkse kost ─ men spreekt elkaar zonder enige uitzondering aan met 'jij' en 'jou'.

Dat brengt me op een recent daar aan de orde gesteld onderwerp: het om zich heen grijpende gebruik van het informele 'jij' en 'jou' in allerlei sociale situaties. Veel verrassends zit er eigenlijk niet bij. De een vindt dat 'u' niet mag verdwijnen, net zo min als het grijze pak met de stropdas, de ander slaakt een zucht van verlichting dat dat stomme ge'u' uit de wereld is, tegelijk met de stropdas.

Bij mij maakt de discussie wel iets los. Ik heb sinds jaar en dag de neiging om met iemand die ik interview en die wat jonger is dan ik voor te stellen op 'jij' en 'jou' over te gaan. 'U' bewaar ik voor zeer oude mensen, en mensen die ik om een of andere reden op een afstandje wil houden. Of als het echt iemand is die ik helemaal niet ken en niet zie, zoals mensen die mij bellen om me een nieuw stroomcontract aan te smeren, of die ik raadpleeg wegens een internetstoring of iets degelijks.

Zelf ben ik opgegroeid in een eigenaardige situatie: ik moest 'u' zeggen tegen mijn moeder en 'jij' tegen mijn vader, hetgeen ik volkomen gedachteloos deed, trouwens. Later deed het probleem zich nauwelijks voor: tot het begin van de jaren zeventig zei je 'u' tegen mensen die ouder/hogergeplaatst/totaal vreemd waren. Maar ik vond mezelf toch voornamelijk 'jij'. Toen ik dus stagiairs te begeleiden kreeg ─ dat is eigenaardige mensensoort die elk jaar jonger in plaats van ouder wordt ─ werd het probleem steeds groter. Tegen de meeste moest ik zeggen dat ze me konden tutoyeren, als collega's onder elkaar. Wie meteen begon te 'jouwen', daarentegen, bleef ik de hele stageperiode met wantrouwen bezien.

Nu ik de leeftijd der sterken aan het verkennen ben, wordt het probleem wat kleiner. Ik zeg tegen bijna iedereen 'jij', behalve tegen mijn schoonmoeder (tot haar verdriet, geloof ik.)

En ik ben bijna tot tranen toe vertederd door piepjonge volwassenen die eerbiedig 'u' tegen me zeggen ─ dat wil ik ze dan niet afpakken.

De allerleukste is een schoondochter die braaf 'u' blijft zeggen, nadat ik haar al tien keer heb aangemoedigd: 'zeg toch jij'. 'Het lukt me gewoon niet,' zegt ze. Over een goede opvoeding gesproken.

________

hhBest

Een avond bij De Swarte Ruijter in Holten

Zelden kom ik in een restaurant dat in alle gidsen vermeld staat, maar dit weekend kon het niet meer uitblijven: De Swarte Ruijter in Holten. Nog een primeur: voor het eerst van mijn lange leven sliep ik in een rietgedekt gebouw. (Nee, niet waar: in het Westen van Kenya sliep ik eens in een guesthouse dat met riet gedekt was. In de rieten kap hingen gezellig enige grote zwarte vleermuizen die uitbundig stonken. In Holten zijn het ook net guesthouses).

Zwart, dus, net als die Ruijter. Een nachtje slapen, een avondje eten, een middag wandelen in bos en heide. En drinken, niet te vergeten, laten we dat vooral niet vergeten.

Trots liet de ober alle boeken zien waarin zijn restaurant vermeld stond, er was er zelfs een bij dat aankondigde dat men hier binnen afzienbare tijd een ster op de gevel kon plakken. We waren dus nog net op tijd.

Waarom langer er omheen draaien: het ging om het diner, natuurlijk.

Een amuse bestaande uit een soepje, een klein wit hoopje van gegaarde ui, een bitterballetje van forel. Dan de eerste gang. Een laagje donkergroen van basilicum, daarop een verrukkelijke tartaartje van ossenhaas, waarop een flinke scampo die perfect was gebakken: net niet meer rauw, smeltend op de tong. Dan iets dat eruit zag als een plakje spekkoek, maar dat bleek te bestaan uit laagjes ganzenlever en ossenstaart. De ijslolly van dikke chocola en ondefinieerbare vulling had achterwege kunnen blijven. Hier kan vermeld worden dat de kok nauwelijks sauzen gebruikt, nauwelijks kruiden en nauwelijks zout. Over dat laatste wordt door sommige van de boekenschrijvers zelfs geklaagd, maar ik vind het een zeer welkome trendbreuk.

Dan de zonnevisfilet op een jacobsmossel – je bent geneigd te denken: de onvermijdelijke jacobsmossel; maar deze was zo prachtig gebakken, ook weer smeltend zacht, zodat de typische smaak voluit te proeven viel. Gevolgd door een mooi stukje patrijs en een knapperig gebakken pootje, alles op zeer smakelijke zuurkool, heel eenvoudig en huiselijk en waarom niet, deze kok zoekt het nooit ver en zeker niet in extravagantie. (Op die ijslolly na, dan.) Omdat het herfst is tot slot een hertenbiefstukje, zeer mals, prachtig rauw, met die typische leversmaak. Verrukkelijk. En uiteindelijk het dessert dat ik me niet goed herinner, ik ben ook niet zo’n liefhebber van desserts, zeker niet als het van die muizenhapjes zijn zoals het hele diner.

Ik haast me te zeggen: die muizenhapjes hadden ook niet groter moeten zijn, al hadden we van de ganzenlever wel een tweede ‘serving’ willen hebben. De kok houdt zich prachtig aan ‘maximaal drie ingrediënten per gerecht’, en maakt het allemaal op in die karige, keurige Japanse stijl – en dat moet je goed kunnen. Deze kok kan dat goed.

Het zou ingewikkeld worden om bij elke gang ook nog de bijpassende wijn te noemen – ik heb geen aantekeningen gemaakt en we hebben met zijn vieren een stuk of zeven flessen soldaat gemaakt. Luxemburgs, Portugees, Italiaans, veel verrassende wijnen, dingen die je maar zelden ziet en vooral proeft. Eén uitschieter: de droge Oloroso Seco bij de vis en een gezellige droge witte voor ‘ertussendoor, om op adem te komen,’ zoals het geruisloos bedienende personeel het uitdrukte.

Het geheel afgemaakt met een vrijwel ongestoorde, diepe, vermoedelijk droomloze slaap.

En dan maar weer eens op huis aan.

Het ‘feest’ dat carnaval heet

Op de elfde van de elfde moest ik bij de bijeenkomst van een carnavalsvereniging zijn. De vereniging was bezig met de opening van het seizoen, en aangezien ik nog nooit een dergelijk feest had bijgewoond, had ik me een beeld gevormd.

Dat totaal niet leek te kloppen.

In de rokerige achterzaal van het ‘partycentrum’ stond een licht overspannen orkest in koddig bedoelde kledij er een beetje langs af te blazen, aan de bar en aan de statafels stonden wat landerige jongelui biertjes te drinken en wat om zich heen te kijken. Op enkele plaatsen stonden meisjes twee aan twee in ernstig gesprek gewikkeld, de Mickey Mouse-oren vergeten op het achterhoofd.

Ik heb al vele jaren geen carnaval meer gevierd – het is meer iets voor kinderen en pubers, vind ik – maar ik had toch echt verwacht dat ik op zo’n openingsavond terecht zou komen in een bruisend, wat zeg ik: turbulent feestgedruis. Hossend de polonaise dansend, de hopsende dansmarietjes ertussendoor, de Raad van Elf voorop.

Maar nee, de raad van Elf stond er enigszins beteuterd bij; het waren voornamelijk wat oudere heren die blijkbaar aan hun eigenaardig vormgegeven muts en rokkostuum een bepaalde status ontleenden die zij niet graag te grabbel zouden gooien door iets geks te doen.

Dat laatste verwonderde me minder. Al vele jaren geleden heb ik kennis gemaakt met dat eigenaardige verschijnsel. Met name Prins Carnaval is een beklagenswaardige figuur die niet zozeer de grootste gek van het dorp is, als wel een middenstander die nu eenmaal een keer die ondankbare functie moet waarnemen, waarvan hij de kosten uit eigen zak fourneert. Vaak genoeg heb ik Prins Carnaval, en niet alleen in het eigen dorp, met een chagrijnig gezicht zien zitten, zelfs als het feest wel echt een dolle boel was geworden.

Want Prins Carnaval drinkt niet, dat hóórt niet. PC keek reikhalzend uit naar Aswoensdag, kortom.

Ik herhaal het nog maar eens: ik ben geen carnavalist en ik snap er dus ook niks van. Misschien hoort het ook niet dat je er over schrijft, en al helemaal niet in de trant van dit stukje.

Ik voelde in ieder geval een zekere opluchting toen ik het ‘feest’ weer kon verlaten. Met een enorme rooklucht in mijn kleren, dat dan weer wel.

Tien jaar SanteLOGie

Het was 12 november 1999, het was half tien ’s morgens, het was nauwelijks licht en uit de duistere hemel viel een vermoedelijk eindeloze regen. Ik stond voor het raam, iedereen was weg, naar school en kantoor en ik dacht: ’Wat heb ik gedaan?’ Het was de eerste dag van de vut en tevens mijn 61^ste verjaardag. Ik had ook gewoon kunnen blijven werken tot mijn 65^ste, maar ik was blij te kunnen gaan, tijd voor van alles en nog en vooral: nooit meer reorganisaties, functioneringsgesprekken, eindeloze vergaderingen. Maar nu leek het wel of ik spijt had.

Ik stond voor het raam en ik dacht: moet ik eigenlijk geen stukje schrijven? Het laatste anderhalve jaar van mijn leven had ik dagelijks een stukje geschreven voor pagina 3 links onderaan, wat ze tegenwoordig een ‘column’ noemen en het was, zoals het hoort, een dagelijkse gewoonte geworden. Ik was het gemakkelijker gaan vinden wèl een stukje te schrijven dan géén stukje te schrijven en een dagelijks stukje is gemakkelijker dan een wekelijks en dus zette ik de computer aan en schreef een stukje.

Eerlijk gezegd was ik al enkele maanden tevoren op het idee gekomen, ik had al een website ingericht en had dat als onhandig en ongemakkelijk ervaren. Ik had wel gehoord van het verschijnsel weblog maar om de een of andere reden dacht ik dat een columnist daar bóven moest staan en zo modderde ik de eerste vijf jaar met die pagina die, zo drong langzaam tot me door, vooral bedoeld was voor statische mededelingen. Destijds was het al modieus geworden dat een bedrijf een website had, maar dat was bijna uitsluitend een statische advertentie die nooit veranderde – en ook nooit door iemand bekeken werd. Zo’n pagina had ik bij de provider Tripod, die ik bestookte met vragen ‘of het allemaal niet wat makkelijker kon’. Ik kreeg nooit antwoord.

Eind 2004 zag ik steeds meer weblogs en met name die van Adriaan Jaeggi, een door mij gewaardeerde columnist, trok mij aan. In diezelfde periode hervond ik het contact met Guido t’Sas, die er ook al op aandrong dat ik een ‘weblog’ zou maken. Na enig wikken en wegen besloot ik bij Jaeggi’s ‘provider’, Typepad in Californië, een weblog te openen en die ging eind januari 2005 in de lucht. Wat een gemak – je kon er gewoon een stukje in tikken en opslaan en klaar is Kees.

De problemen met de Tripodpagina – de ‘service’ was soms een paar weken achter elkaar eenvoudig uit de lucht – hadden er overigens toe geleid dat ik me steeds minder had gehouden aan het voornemen ‘minstens 300 columns per jaar’. Ook door andere omstandigheden schreef ik er in totaal maar ongeveer honderd in de jaren 2002 en 2003 samen.

Vanaf januari 2005 heb ik de 300 stuks per jaar gemakkelijk gehaald. Niet allemaal even goed natuurlijk en ze zijn van lieverlede ook steeds langer geworden, een moderne tabloidkrant zou er inmiddels geen weg meer mee weten. Met de totale productie zou ik gemakkelijk tien boeken van ieder 250 pagina’s kunnen vullen. Vreest niet: ik ga dat niet doen.

Ook het bezoek nam gestaag toe. In de eerste jaren gingen er soms weken voorbij zonder dat er iemand keek. Tegenwoordig zijn het ongeveer 100 mensen per dag die de moeite nemen dit weblog te openen. En sinds die twaalfde november 1999 hebben gemiddeld vijftig mensen per dag 72 pagina’s van de blog opgeslagen.

Ik ga gewoon nog een poosje door.

Ik sta trouwens nooit meer moedeloos voor het raam naar de neerdrenzende regen te kijken.

Gij zult niet demoniseren

Het gaat dus zo: Janssen beweert iets, maakt niet uit wat, vaak tenenkrommend of als belediging opvatbaar, en als je dan zegt ho ho, dat lijkt wel haatzaaien, racisme, antidemocratisch! Dan riposteert Janssen steevast: hee hee, jij demoniseert mij, als ik nu vermoord wordt, is het mede jouw schuld.’ En dan scheppen de volgelingen van Janssen moed en roepen niet alleen dat je hun Leider demoniseert, maar tevens dat ze wel even zullen komen om je een kopje kleiner te maken. En daarna roept Janssen: ‘Ik kan dat wel begrijpen, maar dat moeten mijn volgelingen niet doen.’

Domme keus van Weert Gilders trouwens, om Bram Moszkowicz als advocaat te nemen, want dat is voor het PVV-Telegraafpubliek lang niet die sympathieke advocaat die opkomt voor de beschaafde mensheid, zoals verpersoonlijkt door Weert Gilders, die jongen van Gaus en blue eyes Fleur Agema. Bram was, de laatste keer dat we hem op tv zagen, toch de pleitbezorger van de onderwereld? Maar goed, hij kan intussen van specialisme gewisseld hebben, daar wil ik me verder buiten houden.

Het werkwoord demoniseren is de panacee voor iedereen die geen baat heeft bij intelligente discussie en die de argumenten van zijn tegenstanders vooral wil zien als ‘ik doe aangifte tegen jou, want jij brengt mensen ertoe mij te vermoorden’, in plaats van er inhoudelijk op in te gaan.

De Nederlandse politiek heeft Weert ook die ruimte gegeven. Nog niemand heeft ooit aan hem gevraagd om eens concreet te onderbouwen dat Nederland ‘geïslamiseerd’ wordt – en hoe verhoudt zich die islamisering tot de verchristelijking, zijnde de meest funeste invloed die we in dit land hebben gehad, en al zeker twaalfhonderd jaar lang?

Demoniseren betekent ‘duivels voorstellen’. Daar zou ik bijvoorbeeld niks bijzonders mee kunnen bedoelen, want ik geloof niet dat duivels, demonen en, als we toch bezig zijn, engelen en goden bestaan. Ik moet dan ook concluderen dat het hele politieke denken van Weert feitelijk een intern godsdienstige discussie is, waar een normaal intelligent mens de schouders bij ophaalt.

Was het denken van de Nationaal-Socialistische Beweging ook intern godsdienstig? In Duitsland was het nationaalsocialisme wel degelijk een soort godsdienst, maar het zou toch moeilijk vallen om NSB-leider Mussert als een godheid te zien. Een vergelijking tussen de NSB en de PVV valt hoe dan ook mank uit, want Weert kan het woord ‘socialisme’ niet uitspreken, maar uitsluitend uitkótsen. Nationaal is hij wel, maar dat zijn er meer, zonder dat ze er een vlieg mee kwaad doen.

Je laadt overigens wel de verdenking op je dat je niet zuiver op de graat bent als jij niet alleen in je eentje de leider bent van een beweging, maar daarin tevens en exclusief jouw persoonlijke ideeën formuleert en ventileert.

En van Herman van Veen kunnen we zeggen: erg slim was die opmerking van je niet. Maar zijn opmerkingen deden mij wel denken: wij mogen toch zeker wel laten merken dat we iets hebben geleerd van de recente geschiedenis?

Wie daar allemaal te fijngevoelig voor is: vernietig je e-mail-account en doe de computer de deur uit. (Harde schijf wel even wissen.) Je zult eens zien wat een rust er neerdaalt over Nederland. Zeker als je ook de radio en de tv naast de pc langs de stoeprand zet.

Paranoïde mensenhaters gesignaleerd

Ook in de behandelkamers van medische en paramedische beroepsbeoefenaren is ’t het gesprek van de dag: vaccineren of niet. Een vaccinerend onderwerp, dus. Jullie kennen mijn standpunt: baat het niet – bijvoorbeeld doordat de griep zeer mild verloopt – dan schaadt het ook niet. Dat komt doordat ik eerder allergisch ben voor complottheorieën en andere bangmakerij dan voor de griepspuit. Dus erin jassen, die spuit. Ook al omdat je er niks van voelt, niet tijdens en niet erna.

Ik lag gisteren op de tafel voor de tweemaandelijkse opknapbeurt en de therapeute begon er meteen over: wat vind jij nou van de griepspuit?’ ‘Niks,’ zei ik, ‘gewoon halen.’ Zij leek me niet zo overtuigd als ik en ik haalde dus even mijn stukje van afgelopen zaterdag aan, met name waar het betrof de malloot die op internet had gevonden dat de inenting tegen de Mexicaanse griep een gigantisch complot was van de Wereldgezondheidsorganisatie om de gehele wereldbevolking ernstig en onomkeerbaar uit te moorden, door kwik en nog meer vergif aan de spuit toe te voegen.

Een wasechte paranoïde complottheorie, die gemakkelijk valt door te prikken; als je als overheid, samenspannend met de farmaceutische industrie, de medische maffia en vermoedelijk ook het militair-industrieel complex over de ruggen van de mensen veel geld wilt verdienen, moet je ze natuurlijk niet ziek of dood maken, want met name doden kunnen volgend jaar niet meer worden ingeënt en dat drukt de omzet alleen maar. Je mag met andere woorden verwachten dat ze hun stinkende best doen het aantal slachtoffers tot het uiterste te beperken.

Ja, in sommige vaccins zit een ingewikkelde chemische verbinding waaraan ook kwik te pas komt. Niet in alle, vermoedelijk is het griepvaccin dat in Nederland wordt toegepast van andere samenstelling. Maar één ding is zeker: door het vaak eten van vis krijg je aanzienlijk meer kwik binnen dan van dat griepspuitje.

Intussen had ik op die tafel weer zo liggen oreren, dat de therapeute vroeg: ‘Weet jij eigenlijk wat er precies in dat vaccin zit?’ Het enige zinnige antwoord dat ik kon bedenken was: ‘Waarom zouden we dat willen weten? Wat schieten we er mee op?’ De meeste mensen hebben al moeite met woorden van méér dan één lettergreep – als je dus zegt dat er in de griepspuit thiomersal zit, haken ze al af, al is dat een stof met één molecuul kwik (en ook natrium, zwavel etc). Je moet er de slimme vrager dan nog even bij vertellen dat stoffen in ingewikkelde chemische verbindingen heel andere eigenschappen krijgen, en dat je het minieme beetje kwik in de spuit na een dag alweer uitgepoept hebt. Dat bijvoorbeeld botox ook een zwaar vergif is maar sterk verdund met water een prachtig middel tegen verkrampte spieren. En dat is maar één voorbeeldje. Zelfs levensnoodzakelijke stoffen, zoals zuurstof, kunnen in bepaalde vorm dodelijk zijn.

Thiomersal gaat bederf van het vaccin tegen en werd sinds 1927 gebruikt; zelden is gehoord van enige spectaculaire ongewenste bijwerking. Toch wordt het in de meeste vaccins niet meer gebruikt omdat er intussen betere producten zijn. Maar dat vinden de liefhebbers van complotten natuurlijk een ongewenste ontwikkeling.

Intussen heb ik voor die informatie enige pagina’s op internet doorgeworsteld (kijk vooral op deze link) en moeten vaststellen dat er veel giftige stoffen, maar nog veel meer giftige mensen zijn, variërend van politieke tinnegieters tot regelrechte paranoïde mensenhaters.

Of ik de therapeute heb kunnen overtuigen, zal ik over twee maanden melden. Als we dan inmiddels geen andere wereldschokkende problemen aan de kop hebben, natuurlijk.

________

hhBest

Niet naakt de deur uit

Het geouwehoer omtrent de hoofddoek begint nu toch waarlijk potsierlijke vormen aan te nemen. Nu is er weer een vertegenwoordigster van Nederland naar de Verenigde Naties uitgezonden, ene mij onbekende Elsa van de Loo, en die Elsa draagt een hoofddoek. Persoonlijk vind ik het óók geen gezicht maar ik blijf er bij dat iedereen op zijn of haar kop moet zetten, hangen of leggen wat hem of haar goeddunkt. Keurig laat de publiciteit rond Elsa in het midden waaróm ze die hoofddoek van onmiskenbaar islamitische snit draagt, en dat is misschien toch ook weer een beetje gek.

Hoe dan ook: wie een hoed, pet, doek, keppeltje, honkbalpetje of hoge zije wil dragen, ook onder de douche of in bed: prima, als ik maar niet hoef. (Ik heb zelf afwisselend drie verschillende hoeden op, een wollen schaatsmuts, een bontmuts van wasbeer, een honkbalpetje, een zonnehoedje en een regenpetje.)

In de kritiek op vrouwen die hoofddoeken dragen, klinken vaak racistisch overkomende argumenten door. Bijvoorbeeld: ‘ze doen dat omdat ze daarmee willen demonstreren dat ze bezwaar hebben tegen de Nederlandse cultuur.’ Om te beginnen staat het iedereen vrij bezwaar te hebben tegen de Nederlandse cultuur, maar wat kwalijker is: degenen die dat beweren hebben niet aan de hoofddoekdraagsters gevraagd waarom ze dat doen. Hier is dus sprake van een ongefundeerd vooroordeel tegen een hele bevolkingsgroep: racistische discriminatie, dus.

Waar ik ook nog op wil wijzen is nog een ander aspect. Veel mensen hebben de neiging zich te gaan hechten aan een bepaald deel van hun uiterlijk. Heel veel vrouwen kunnen onmogelijk de straat op zonder oogschaduw en lippenstift. Heel veel jongens en mannen zie je nooit zonder dat honkbalpetje. Een gelovige jood kan niet zonder zijn keppeltje. En dat is geen nieuwigheid, dat is zo oud als de wereld. Kijk eens naar foto’s van grote bijeenkomsten in Londen of Parijs in de jaren dertig: allemaal mannen, en allemaal met een (bol)hoed. Je kon zien dat iemand een ‘arbeider’ was aan het feit dat hij een pet droeg. Kijk eens naar foto’s van de Watersnoodramp in 1953. Opvallend veel vrouwen met een kleurig hoofddoekje, onder wie koningin Juliana.

En het gaat verder: hele generaties Nederlandse vrouwen uit het recente verleden voelden zich naakt zonder corset met aangebouwde bustehouder. Vrouwen uit gebieden waar nog klederdracht wordt gedragen voelen zich bloot zonder hun oorijzers. Nog niet zo lang geleden kon een man de straat niet op zonder colbert en stropdas. Mannen die met vrienden gaan fietsen op zondag worden uitgelachen als ze niet zo’n belachelijk wielrennerspak aan hebben met reclame voor soms reeds lang verdwenen merken er op.

Waarom praat niemand daar over maar alleen over ‘islamitische’ hoofddoekjes?

Ik heb eerlijk gezegd mijn bange vermoedens.

__________

hhBest

De Muur als bijverdienste

De Muur, dat was een van de laatste gelegenheden om nog eens een ‘internationaal avontuur’ mee te maken. Je was maar zevenhonderd kilometer van huis maar je stond oog in oog met politie- en douanemensen die het slechtste met je voor hadden – ze gingen er vanuit dat jij van plan was direct achter de controlepost niet zozeer bommen te laten afgaan of mensen dood te schieten – dat deden ze zelf trouwens al geregeld – maar dat je van plan was met inwoners van hun stad en land gesprekken over verboden onderwerpen te voeren en, nog erger, die gesprekken ook te filmen of op te nemen op band.

En dus mocht je de videocamera wel meenemen, de hoofdstad van de Duitse Democratische Republiek in, maar niet het videobandje dat er in zat. Het viel me nog mee dat ze beloofden dat ik bij terugkeer het bandje zou terugkrijgen, en sterker nog: dat gebeurde ook.

Ik passeerde een keer of vier Checkpoint Charlie in de Berlijnse Friedrichsstrasse, met het meest gefilmde en gefotografeerde bord ter wereld: ‘U verlaat nu de Amerikaanse sector – Wi vijesjajetje iz Amerikanskawo sektora’ – langs het hokje met ongeïnteresseerde GI’s – voor hen was dit geen staatsgrens – en dan via smalle grauwe gangen met prikkeldraad, naar een wand met een luikje waar je je pas door moest duwen waarachter een onzichtbaar persoon het aannam. Het duurde lang voor je het terugkreeg. Je zat al die tijd in zak en as. Je moest door een kantoortje waar iemand zat die vroeg wat je bij je had en je wantrouwig bekeek. Je moest een handvol westmarken inleveren en dan mocht je de stad in.

Na het overvolle, lawaaiierige, schreeuwend kleurige West-Berlijn was je ineens in een andere wereld met kleine stinkende auto’s van plastic, veel vervallen en grauwe gebouwen, uitgestrekte ruïnes maar ook het gruwelijke parlementsgebouw met de gouden ramen, het prachtige archeologisch museum met Nefertete, de idiote wisseling van de wacht waar de elkaar aflossende soldaten van de Volksarmee echt gaten in het plaveisel hadden gestampt. En niet te vergeten de grote boekhandel annex platenzaak, waar je buiten moest wachten tot je werd binnengelaten: je mocht er niet winkelen zonder mandje en ze hadden maar twintig mandjes. Op de Alexanderplatz was een warenhuis waar niets van betekenis te koop was, in een restaurant daar kreeg je een soort koolsoep die vroeger alleen de gevangenen in de concentratiekampen kregen, het stonk er naar die soep en naar goedkope shag en het bestek boog dubbel bij de eerste aanraking.

’s Avonds moest je vóór tienen terug zijn en als het wat laat was geworden, liep je misschien wat slordig door de Friedrichsstrasse, waar een Japans hotel werd gebouwd en het trottoir dus heel smal was.

Ik liep een stukje door de goot en daar rekenden de Volkspolizisten op. Je kreeg een bekeuring wegens onvoorzichtig deelnemen aan het verkeer en dat kostte tien westmarken.

Had die jongen ook een zakcentje.

_________

hhBest

Taalles in den vreemde

‘Leer Spaans in Mexico’, las ik vanmorgen ergens op een affiche. Ongelukkig moment, natuurlijk, sinds deze week, voor je het weet ga je na de cursus bij een bezoek aan de Costa Brava naar de kloten. (Dat kan trouwens ook prima zonder cursus.) Ook zonder ingrijpen van onze inmiddels wel zeer goed doorvoede kroonprins is het óók een raar advies: het is zoiets als ‘Leer Nederlands in Zuid-Afrika’.

Gistermiddag de eerste prik tegen de Mexicaanse griep gehaald bij de huisarts. Ik voel me al een stuk beter. Over een week of twee de tweede prik, ik heb het gevoel dat ik dan maar eens nachtje ga doorzakken in een disco.

De avond tevoren had ik weer eens een staaltje gezien van het gebrek aan verantwoordelijkheidsgevoel waarmee de moderne journalistiek in toenemende mate vergiftigd wordt. In een van de actualiteitenprogramma’s werden twee mensen tegenover elkaar gezet: een arts, deskundige op het gebied van vaccinatie, en een meneer die eigenlijk niet veel om handen had en tegen vaccinatie was.

De arts zei dat al die onzin die de laatste weken werd gedebiteerd over de vaccinatie tegen de Mexicaanse griep maar eens afgelopen moest zijn; massale vaccinatie is gewoon nodig om een epidemie te voorkomen die het halve land platlegt.

Zijn tegenstander had sinds het uitbreken van de griep een beetje veel op internet gesurfd en was tot de ontdekking gekomen dat het vaccinatieprogramma een duivelse uitvinding was en een complot dat zich over de gehele wereld had verbreid. Hij vertelde er niet bij waarom die mensen dat complot hadden gesmeed, maar hij wist één ding zeker: hij had op internet gevonden dat er kwik en nog een heleboel andere zware metalen in het vaccin zaten en wie zich liet inenten wachtte een ellendige dood na een langdurig gedragen ziekbed, of woorden van vergelijkbare strekking.

Daar kon de arts niets tegen inbrengen.

Maar de betrokken journalisten hadden weer wat mensen bang gemaakt en dus gescoord.

Laatste affiche tijdens het winkelen: ‘Liever strand als regen’. Strand als regen? Wat heeft dat nou weer te betekenen? O wacht, de geleerde scribent bedoelde ‘Liever strand DAN regen’. Ook het taalonderwijs is niet meer wat geweest is.

Ik zou dus die leergierige trip naar Mexico maar even achterwege laten. Voor je het weet ben je zo stoned DAN een garnaal, heb je de Mexicaanse griep en ga je dus alsnog naar de kloten.

_______

hhBest

Links is nu eenmaal saai

Vooralsnog is Joop.nl vooral een showcase van wie zich zowel Bekende Nederlander als Links voelt. Niet links IS, want dat maakt een groot verschil. Trouwens, wie links is, dat valt ook nauwelijks te omschrijven, voor sommige figuren rond Verdonk en Wilders is zelfs Balkenende nogal links.

Ik houd die showcase scherp in de gaten, want aangezien het lidmaatschap blijkbaar vrij is, of misschien zelfs vooral open staat voor mensen die daartoe door Francisco van Jole worden uitgenodigd, loert er een enorm gevaar dat Francisco vooral luitjes uitnodigt die niet zozeer links als wel vriendjes van hem zijn. Concreet voorbeeld: wanneer Matthijs van Nieuwkerk als links idool wordt opgevoerd, dan ben ik weg bij Joop. Matthijs is immers vooral een ijdele egotripper die denkt dat het leven verloopt volgens de regels van het edele voetbalspel. En voetbal is, zoals bekend, extreem rechts.

Voornaamste bezwaar tegen Joop.nl is: het is een reactie op de vele extreemrechtse scheldsites op internet die absoluut niet bedoeld zijn om een serieuze discussie te starten, gericht op probleemoplossing. Tenzij je natuurlijk ‘tegen de muur zetten en afknallen’ ook een vorm van probleemoplossing vindt.

Joop.nl is een reactie, en dat is niet links. Links is: zelf een vindingrijk initiatief nemen en proberen daar een meerderheid voor te vinden zodat het ook kan worden uitgevoerd. Een saaie bedoening, waar intussen de rechtse schreeuwers alweer bovenop gedoken zijn – de reacties onder de artikelen op Joop.nl zijn er al bijna ongenietbaar door geworden.

Waar zou een linkse website eigenlijk over moeten gaan? Ik bedoel een website die niet uitdrukkelijk een tegengeluid wil geven tegen het gespuis van GeenStijl – vanaf september ook op uw tv! – maar die een denktank moet zijn voor een rechtvaardige en meedogende maatschappij zonder discriminatie en zonder overheersing.

Links, dat is denken aan een maatschappij die oplossingen zoekt voor de problemen van het milieu en daarvoor desnoods het autogebruik van de mensen aan banden wil leggen; die zorgt dat het onderwijs op hoog peil staat en voor iedereen en gratis toegankelijk; die maakt dat de essentiële middelen, zoals het bancair systeem, de huisvesting, de gezondheidszorg, de voedselvoorziening, het openbaar vervoer, gas, water en electriciteit in de veilige handen zijn van een verantwoordelijke overheid.

Wel allemaal heel saai, natuurlijk. De discussie gaat vervolgens alleen nog maar over de nuances, het tijdpad voor de invoering. En dat geeft dan de straatschreeuwers van GeenStijl (en anderen) weer de gelegenheid om te roepen dat die linkse elite de mensen alles wil afpakken.

De conclusie moet zijn dat rechts gaat over simpele slogans die het goed doen in snelle tv-programma’s en schreeuwende websites, en dat links beseft dat het leven nu eenmaal niet gebaseerd kan zijn op simpele feiten maar op nuancering, op studie, op soms moeizaam overleg. Dat draait dan weer uit op moeilijke boeken en een website als een politiek tijdschrift. Joop is helaas Gaap.

________

hhBest

Genetische manipulatie

Zo wat? Zou ik in goed Dunglish willen roepen bij het bericht dat het gewas de komkommer vijfduizend genen meer heeft dan de mens. Terwijl de mens maar honderdvijftig meer genen heeft dan een chimpansee, of zoiets. Hoe kan dat? Is de komkommer een superieur wezen, afkomstig van een andere planeet? Is het werkelijk waar dat je een steeds eenvoudiger vorm krijgt, naarmate je verder in de evolutie bent?

Nee natuurlijk. Een komkommer is een komkommer omdat het een komkommer is. Een groene vrucht des velds, die enorm met peper, zout, uien, olie en azijn moet worden opgetuigd om ergens naar te smaken, ja precies, naar peper, zout, uien en azijn. Hoe komen we eigenlijk aan dat stomme product? Speciaal uitgevonden voor anorectische meisjes? Die dan natuurlijk wel peper, zout, olie en azijn weglaten en vaak de komkommer zelf ook nog. (O nee, we zouden geen grappen maken over enge ziektes.)

Nee, die vijfduizend genen meer zijn geen teken van superioriteit, maar juist van krakkemikkigheid.

Met een beetje slimme genetische manipulatie moet het niet alleen mogelijk zijn de komkommer van zijn arrogante positie in de evolutie te verdrijven, maar ook om hem een beetje handzamer en smakelijker te maken. Beter geëvolueerd, dus.

Ik ben geen geneticus, natuurlijk, en gelukkig maar, voor de evolutie bedoel ik, maar ik schat dat de komkommer van de volgende maatregelen enige nederigheid zou kunnen leren.

Eerst manipuleren we die stomme schil er vanaf. Hoeveel mensen zich niet flink in de vingers gesneden bij het slachten van een komkommer? Alleen al van de gedachte aan een blote komkommer krijgt een normaal mens er duizend genen bij, schat ik.

Dat verkleint de kloof. En dan hebben we het nog niet over het grotere werk: het kost wat tijd en hoofdbrekens, maar die hele binnenste pijp van de komkommer, met al die pitjes en dat water, die halen we er ook uit. Omdat het hier de geslachtelijke voortplanting betreft moet dat een enorme daling van het aantal genen teweeg brengen. Je houdt dan een soort worst over van alleen maar komkommervruchtvlees, zo’n wezen moet toch goed rond kunnen komen met twee of drie genen? Dat zal hem leren.

Als we ook voor de toekomst de komkommers veilig willen stellen – waar moeten we anders onze peper, zout, uien, olie en azijn op kwijt? – moeten we er nog wel enkele met intacte set genen bewaren. Ik stel voor: in een ondergrondse koelkast met hangslot, sleutel weggooien.

Dan de chimpansees. Die kunnen ook wel met wat minder genen toe. Ze gapen als teken van medelijden, las ik in de krant. Hou eens op met die flauwekul. Gapen doe je van verveling, bijvoorbeeld bij verhalen over genetische manipulatie. Of bij het zien van een komkommer, natuurlijk.

________

hhBest

Een nieuwe Max Havelaar nodig

Toen we Indië nog hadden, toen was alles nog goed. Er waren prachtige hotels waar in de lobby altijd een fles oude genever en glaasjes klaar stonden, gratis te gebruiken door de gasten. Dat laatste is een geparafraseerd citaat van Gerard Reve, dus het kan zijn dat het niet waar is. Maar dat het koloniale systeem grote voordelen had voor zowel de kolonisators, ook wel kolonialen genaamd, als de gekoloniseerden, dat staat voor velen nog altijd als een paal boven water.

Het uitgangspunt is natuurlijk: eerst komen de belangen van de kolonialen aan bod. Op een andere manier konden de kolonialen niet aan nootmuskaat, koffie, thee of suiker komen dan door een land te bezetten waar die dingen wel wilden groeiden. Daar had je niet alleen goed klimaat en goeie grond, maar ook goedkoop personeel, dat zich voor van alles liet gebruiken – het eerste dat echt goed van de grond kwam was dan ook de teelt van halfbloeden.

Met name de halfbloeden waren trouwe aanhangers van de kolonialen. Ze lieten zich inlijven in het inlandse leger, ze spraken de taal van de bezetter, ze namen zijn gewoonten over en ze leerden alle plaatsen langs de spoorlijn van Hoogezand naar Sappemeer uit het hoofd, zonder te vermoeden wat daarmee bedoeld werd.

Uiteindelijk wilden de inlanders de bezetter en de halfbloeden weg hebben, want hoe goed de bedoelingen van de ‘Ethische politiek’ ook waren – de inlanders naar een hoger niveau tillen, een niveau dat vanzelfsprekend niet op hetzelfde peil kwam als dat van de kolonialen – de inlanders bedachten dat ze dat ook zelf wel konden, waarmee ze meteen van hun tweede- of derderangs positie af kwamen.

Mozambique, een groot land in het Zuidoosten van Afrika, heeft zich na een zeer bloedige strijd weten te ontworstelen aan de kolonisatie door Portugal. Maar zoals zo vaak hebben de nieuwe machthebbers ook hier heimwee naar de periode dat ze zomaar met blanken mochten omgaan en daar ook veel geld en alcohol aan overhielden. En dus doet de regering van Mozambique nu net of er niks gebeurd is, de afgelopen vijfhonderd jaar, en komt tot de conclusie dat het maar het beste is dat rijke blanken, die in de inlanders natuurlijk slechts goedkoop huispersoneel en willige bedgenoten zien, massaal hun vakantiehuizen in hun land komen bouwen.

Zodat de inlanders ook eens kunnen gaan proeven aan de verworvenheden van de westerse wereld. De regering in Maputo noemt dan wijselijk alleen ‘moderne faciliteiten en technologieën’. En wordt voor deze propaganda natuurlijk dik betaald. Moet ik nog uitleggen hoe doortrapt deze uitspraken zijn van de leiders in Maputo die brood zien in het heulen met de bezetter? Zitten de eenvoudige Mozambikanen echt te wachten op nóg meer mobiele telefoons? En televisie met Gordon er op?

Het wordt tijd dat er eens een nieuwe Multatuli opstaat die de Hoofden van Machangulo vraagt, wat zij vinden van de nieuwe kolonialen.

Het knipsel komt uit het Eindhovens Dagblad van vandaag

_________

hhBest